Resensie – Die Engel en die Bont Bees deur Johnita le Roux

Die Engel en die Bont Bees van Johnita le Roux , uitgegee deur Umuzi, is ‘n literêre skat, so gladgespoel en verborge in die wêreld van Afrikaanse letterkunde soos die edelstene in die spoelgate van die Oranjerivier onderkant die Augrabies, wat so ‘n groot rol speel in hierdie boek.Dit vertel ‘n verhaal van die joernalis, hoe Susara se lewe met dié van Magrieta Malgas vervleg en dit word ’n reis waar jy meegesleur word, jy vaar saam deur die koel dieptes van die rivier, jy voel hoe stormwater opbou en dan is daar weer ‘n onveragte kabbeling.

Soos die suurdeegplantjie wat aangegee is oor geslagte heen, rys die rivier ook oor sy walle en is daar ook die doeksagte velsakkie met kosbare stene. Dit volg geslagte van ontheemdes, maar deur alles loop ‘n draad van hoop dat die engel sal opdaag, net soos die een wat die skillerbont beeste gestuur het om die ontvoerde Klein-Lit los te koop.

Vloeke teer op vernielde mense. Wanneer jy stukkend is, ruik die aasdiere jou bloed.

Ons leer dat om kreupel te wees baie vorme kan aanneem, maar daar is altyd die moontlikheid om jou koggelaar vanuit jou eie krukke te bespring. Die ou wrokke en skuldgevoelens deur al die familielyne, het my verbyster. Ook daar kom dan ‘n engel tot redding, al is dit in die vorm van ‘n bietjie koestering van ‘n man se kop in die benerige skoot van die vrou wat hy ironies genoeg, gered het.Die impak van hebsug deur die eeue word gestel teenoor die waarde wat inheemse bevolkingsgroepe soos Magrieta Malgas en oom Nanu Karse se voorvaders aan aardse voorwerpe soos die diamante geheg het, wat ‘n mens laat nadink oor jou eie waardes, gesien teen ‘n geskiedkundige agtergrond.Die taalgebruik is verbeeldingryk en verrykend, die navorsing uitstekend. Die skrywer gebruik ‘n eiesoortige Afrikaans uit monde van die Trans-Gariep karakters, op ‘n baie toeganklike manier. Dit is ‘n moeilike lees, niks word vir jou met ‘n teelepel ingegee nie. Die verhaal daag jou uit. Die halwe ster wat ek sou aftrek om dit vier en ‘n half te maak, is omdat dit soms onsamehangend lees, veral vir die leser wat nog nie vertroud is met die verhaal nie. Omdat dit ‘n herlees verg, gee ek vyf. Hierdie is ‘n boek wat meer aandag verdien as wat dit gekry het.

Kliek op die Voorblad om die eerste 10% gratis te lees.

Kamphoer – Francois Smith

Hierdie was nie my boek van die jaar nie.

My twee groot probleme is die gedrag en taalgebruik van die karakter wat nie vir my strook met die tydsgees, of met haar bywonerstatus nie. Die skrywer skryf pragtige prosa, maar totaal uit pas met Susan Nell as verkragte bywonersdogter, in onmenslike toestande in ‘n konsentrasiekamp. Ek mis die stem van die verkragte vrou. Dit was blykbaar ‘n grootse werk, maar ek kon myself nie verloor in die storie en karakters soos bv met Buys nie. Ek sou meer gestroopte taalgebruik wou sien vir die boek, maar wie is ek nou om ‘n groot skrywer se werk te kritiseer?

Nog iets wat my baie gepla het, is hoe verskillend ek die oumense wat vir my as kind en jong volwassene stories vertel het oor hoe hulle die konsentrasiekampe beleef het, se vertellings ervaar het vergeleke met die boek. Dis asof die verskrikking van die lewe in konsentrasiekampe totaal onderspeel is, met meisies wat vrolik tussen die tente deurloop, en die denke van ‘n bywonersdogter wat min blootstelling aan die lewe gehad het, was net glad nie vir my in pas met die taalgebruik nie. Verder was sy as jong meisie van 18 uitgebeeld. Agtien was daardie tyd oujongnooiens, of getroud met drie kinders.

Kammaland – Annelie Botes

Annelie Botes se boeke is ‘n bietjie soos die Huisgenoot, dis nie “polities korrek” om te erken jy lees dit nie, tog is daar min skrywers wat soveel boeke verkoop soos sy. Sy trek vol sale as sy iewers praat, sy het ‘n reuse gevolg. En daar is ‘n rede voor. Haar taalgebruik en skryfstyl is uniek, sy gebruik al die leser se eie sintuie om haar eie wedervaringe mee te leef. Min mense is so eerlik oor hulle eie motiewe en lewe as sy, en amper niemand skryf boonop oor hulle intens persoonlike ervaringe op ‘n manier dat mens daarmee kan assosieer nie. Self is ek ‘n groot fan en besit ‘n hele klomp van haar boeke.

In Kammaland beskryf Annelie Botes haar reis van een-en-negentig dae op ‘n huisboot saam met haar man Chris, waar hulle vaar na Kammaland op die kanale van Engeland se platteland, met die doel om na 43 jaar saam, te sien wat hulle aan mekaar het en mekaar ook te vergewe vir die dinge van die verlede. Hulle leef fisiek en geestelik baie na aan mekaar op die huisboot vir die tydperk, en is op nét mekaar aangewese, al is hulle twee kinders net ‘n oproep ver.

“Wat wil ons nog regkry en doen en bereik? Wat moet eerste gebeur, voor ons kragte ons versaak? Wat kan ons nog verander, en hoe? Watter geheime is daar wat ons vir mekaar wil vertel? Waaroor hou ons al jare lank ons trane op? Waarvoor is ons bang? Wat is daar waarvoor ons mekaar moet vergewe? Wat is daar wat te diep gebrandmerk is en waarvoor ons nooit vergifnis sal kan gee nie?”

Hulle kry veel meer as waarop hulle gereken het en te wagte was, onder andere ook perspektief oor hulle lewe in ons droewe land, waaroor sy heel tereg baie bitter voel. Eers as mens wyer reis, besef jy hoe het die kreef al gewoond geraak aan die kookwater van Suid-Afrika.

“Ons almal bly in een land, Janna. Nie tienduisend myl uiteen nie. Die skerpste duwweltjie van Suid-Afrika is die duisende songs wat op duisende wysies gesing word. Dis ’n kakofonie van dissonante akkoorde, en elke sanger stáán daarop dat sý song die regte song is. Dis oor botsende songs dat daar 19 000 moorde in ’n jaar gepleeg word. En ek sal met jou pinkie trek, dit sal nooit regkom nie.”

Hoewel ek heerlik gelees het, was dit wonderlik om met behulp van Google Maps in die gerief van my eie huis, te kyk na plekke soos Bosworth marina, Kings Bromley marina, Rugeley, Fradley junction, Hawkesbury junction, Lower Heyford, Rugby, Norman’s bridge, Fenny Compton, Cropredy, Little Bourton en vele meer. En hoe romanties hulle reis ook al lyk, is ek met elkeen van die 194 sluise wat hulle oopmaak, dankbaar ek kon dit op ‘n lekker leerstoel meemaak, en sawends in ‘n sagte kooi onder ‘n donsduvet, met genoeg plek om te beweeg en alleentyd te hê as ek wil.

Hoewel ek 4 soliede sterre op Goodreads gee, trek ek een af vir sekere van die bar detail wat ek onnodig oordrewe gevind het. Ek wil nie vir die hóéveelste keer lees van ‘n man wat al aan my etenstafel gesit het, se stink poepe nie.

As middeljarige kon ek ook baie goed assosieer met hulle reis wat hulle voorberei vir die laaste skof saam, die laaste kwart van hulle lewe wat ‘n mens al hoe meer intiem met jou lewensmaat saamleef.

“Eendag in die traliebed, as die vensters toegehou word sodat die bedlêendes se borse nie roggel en hulle longontsteking opdoen nie, en dit raak benoud in die eindtydkamer, sal my voete word soos dié van ’n ribbok. Ek sal my oë toemaak en teruggaan Stoke Golding toe. My hande en voete en gesig sal afkoel. Ek sal poeiersneeu opskep en in die lug opgooi. Insakspore trap wat knars onder my Wellingtons. Dik gepakte boomtakke skud, sodat die sneeu op my rooi geruite baadjie se kappie en skouers val. Ek sal met ineengevlegte vingers saam met my dogterkind met die bos koperbruin hare in die wittakboomlaning in die ongerepte sneeu van Hinckley Road Cemetery stap tot by die obelisk. Ons sal stilstaan en die sneeu van koperplaatjies afskraap, sodat oorledenes se oë kan oopgaan om na die sneeu op hulle grafstene te kyk. En my dogterkind sal weer, soos daardie dag, vir my sê: “Ek ís lief vir Ma.” Dan sal ek my vlerke finaal sprei. En by die wit sneeupoorte van die hemel vir my skipper gaan wag om vir my ’n beker soet, warm flestee te bring.”

Vergewe hulle mekaar uiteindelik? En waarvoor is die vergifnis nodig? Daarvoor kan mens maar net haar vorige boeke lees vir die groot goed. Om uit te vind van die res, koop die e-boek op Amazon.

Seks, leuens en die internet – Erla-Mari Diedericks

Seks, Leuens en die InternetSeks, Leuens en die Internet by Erla-Mari Diedericks

My rating: 4 of 5 stars

Om ‘n memoire te beoordeel, voel vir my arrogant, asof dit ‘n waardeoordeel sou wees. Hierdie is ‘n rou, eerlike skrywe oor verhoudings, internet dating en selfondersoek. Dit word as skreeusnaaks bemark, maar dit het vir my eerder ‘n hartseer ondertoon.

Baie mense beleef dat sekere temas in hulle lewens herhaal word. Mense wat van buite kyk, kan meestal glad nie verstaan waarom mense optree soos wat hulle doen nie. Erla slaag uitstekend daarin om vroeg in die boek al die gedragspatrone te herken, wat die temas van haar lewe vorm.

Dit is vir my duidelik uit my eie lewe en ook uit die waarneming van ander mense wat ek goed ken, dat elke mens een of twee duidelike temas op hulle lewenspad het waarmee hulle herhaaldelik gekonfronteer word. Hierdie tema kan op enige manier manifesteer, jy kan dit ervaar in jou lewe, op enige manier. As jou tema bv armoede is, kan jy leer om armoede te aanvaar of jy kan armoede oorkom, maar jy verwerk armoede op een of ander manier op jou lewenspad. So het Erla haar temas herken en oopgeskryf. Haar vrees vir verwerping, haar behoefte aan erkenning en dan natuurlik die doodnatuurlike vrees vir oudword. So kom mens herhaaldelik te staan in situasies wat vir ander nie sin maak nie, en Erla se lewe is geen uitsondering nie!

Nou verband hiermee is keuses. Keuses is nooit maklik nie, en dit hou verband met jou lewenstemas. Die situasies waarin Erla haar dikwels bevind het met die internet dating, sal menige vrou van vrees laat bewe, of dalk groen van jaloesie laat word! Tóg begewe sy haarself oop-oë daarin, máák sy daardie keuses waarin sy haar in vreemde situasies bevind wat my dappere broek laat bewe het, al besef sy die gevare terwyl sy dit doen. En dis nie van bewustelike dapperheid nie, inteendeel. Die behoefte om deur die erkening van ‘n man te leef, is dwarsdeur die boek gevleg. Sy skryf egter met eerlikheid daaroor en spaar haarself geensins. Soos ons almal dowwe kolle het, skryf sy dapper oor haar eie bitterheid en selfs oor ‘n insident waar sy wreed opgetree het.

Wanneer daar twee duidelike temas in jou lewe is, en jy neem in ag hoe die keuses wat jou lewe se rigting verander het, verskillende maniere gebied het hoe hierdie temas kon manifesteer, word dit nogal ingewikkeld om insig te hê in daardie temas, of jy dit moet oorkom en of jy dit moet leer aanvaar. Erla het nooit ‘n tekort aan insig in haarself gehad nie, sy het dalk net nie in haarself geglo nie, ten spyte van haar geduldige vriend Gary wat haar oor en oor verseker het dat sy eintlik oukei is. Want sy is ‘n sterk vrou en meer as oukei.

Natuurlik is dit makliker om van buite te kyk na ander se lewenspaaie en temas en eers met nabetragting kan ons ons eie bepaal. Dit verg geweldige selfinsig om werklik te besef wat hierdie temas is en hoe dit ons lewens beïnvloed, omdat dit so verwikkeld is, afhangend van die keuses wat ons maak wat die rigting van ons lewens verander. Hierin slaag Erla uitstekend, so vir hierdie leser was die boek op verskillende vlakke geslaag. Die mate waarin sy haar groei en selfinsig uiteindelik gebruik om weer dinge vir haarself te doen, weer te droom en rus te vind – alles beskryf in die allermooiste taalgebruik, is prysenswaardig. Die boek is pragtig versorg, eers aan die skrywer en uitgewer.

Vergeleke met haar vorige boeke, is hierdie een ewe rou, ewe eerlik, maar ryper en meer beleë. ‘n Sagte ryp Brie; pleks van harde, geennaam-cheddar.

Die dood van haar pa ruk haar om selfondersoek te doen, en te besef dat sy eintlik al vir baie jare nie meer op hom gesteun het vir hulp en raad nie, dit was maar net gerusstellend dat hy wel daar was, al het sy baie moeilike besluite moes neem en self verantwoordelikheid aanvaar vir haar lewe. Sy kon weer begin teken en musiek maak.

Die boek word pragtig en toepaslik afgesluit met ‘n aanhaling van Elisabeth Eybers:
‘En deur die jare het sy self die slot
van die verhaal geword: haar stilte en krag
was skoner as die ding waarop sy wag’

View all my reviews

After the Wedding

‘After the Wedding’, ‘n remake van ‘n Oscar-genomineerde 2006 Deense film deur Susanne Bier, is ‘n vertoonvenster vir Julianne Moore, as akteur en as vervaardiger.

Isabelle soek fondse vir haar weeshuis in Indië en reis na New York om Theresa, ‘n welgestelde weldoener, te ontmoet. ‘n Uitnodiging om ‘n troue by te woon, het ‘n reeks gebeure tot gevolg waarin die verlede met die hede bots soos wat dit ontrafel.

Die meeste kritici vergelyk dit ongunstig met die oorspronklike Deense film, maar ek het hierdie op sy eie gesien, en was ontroer daardeur. Michele Williams en Julianne moore lewer sulke uitstekende spel, absoluut oortuigend, ek moes strepe maskara skoonmaak na die tyd.

Temas is menslikheid, hoe doodgewone goeie mense swak besluite en foute maak. Dis geweldige emosionele gebeutenisse, wat mense se lewens verander, en hoe dit hulle toekoms raak, eerder as ‘n teruggryp na die verlede. Die hantering van die dood in ‘n gesin word aangespreek.

Ek sal ‘After the Wedding’ aanbeveel vir almal wat hou van ‘n lekker drama, dit is weldeurdag en ‘n intelligente spel met jou emosies. Moenie hierdie film misloop nie!

In ‘n Land sonder voëls, Harry Kalmer

In 'n land sonder voëlsIn ‘n land sonder voëls by Harry Kalmer

My rating: 4 of 5 stars

Distopiese verhale, fantasie en wetenskapsfiksie is definitief nie my normale genre nie, maar Harry Kalmer se In ‘n land sonder voëls, het heeltemal ‘n ander snaar in my geraak. Die idee dat dit waar sou kon wees. Dit is nogal iets in fiksie wat met my resoneer, as iets waar sou kon wees.

Die wêreld wat Harry Kalmer beskryf, is een waar die beheer van die land aan ’n korporasie oorgedra word, wat dan die land bestuur met ’n kombinasie van Skandinawiese sosialisme, Indiese inligtingstelsels en Koreaanse bestuurspraktyke. Elke vyf jaar word daar gestem. Die korporasie wat die vorige termyn die land bestuur het, kom dan by die stembus teen twee of drie ander aanspraakmakers te staan. Die meeste mense het die ekonokrasie verwelkom. Teoreties klink dit ook goed, totdat jy daardie Koreaanse bestuurspraktyke sien uitgevoer word in wat as fiksie opgedis word, maar vir die leser ‘n werklikheid word.

Die boek herinner op ‘n manier aan Lien Botha se Wonderboom.

Hierdie boek het my emosioneel dieselfde affekteer as The Handmaid’s Tale, alhoewel ek voor my siel weet dit is ‘n distopiese realiteit, is dit asof dit bloot iets in ons toekoms is wat moontlik is. Ons wêreld is so chaoties op die oomblik, met magtige lande wat deur narre regeer word wat die wêreld as ‘n spel sien waar die poppemeester die toutjies op Twitter trek, dat ‘n land sonder voëls na die realiteit begin klink. Woorde soos “Nanny state” was voorheen nie gebruik nie, nou lees jy daarvan in fiksie. Is dit dan so vergesog?

Kalmer se besinnings oor die aftakeling van die menslike liggaam, van oud word en die dood, was ‘n hou op die maag. “Hier op my oudag het ek skielik die begeerte om dinge te deel. Al sê die mense ook dis nie so nie. Ek is ’n ou man. Dalk kan ek my ouderdom herwin, my waardigheid, deur ons storie te vertel. Deur die ou mens te word wat ek uiteindelik wil wees, wat steeds aan die oue vasklou.”

Die boek het my omgekrap, dit het my ontsenu. Ek het vir twee aande nagmerries gekry oor vreemde wêrelde, waar ek myself wakker geskree het. Juis daarom was die boek vir my uiters geslaag.

Die laaste stuk van die boek was vir my bietjie stomp, asof in pas met die skrywer se lewe, wat gesterf het kort na die publisering van die boek.

Na die Chaos het die Wending gekom. En Adam se sesde lewe het begin. Hy het gesê: “Maar nou leer ek ’n nuwe taal. Die taal van onthou.”

Hierdie is ‘n boek om te onthou.

Lees die eerste 10% gratis op Amazon, of koop dit HIER

View all my reviews

Sex, Lies and Stellenbosch, deur Eva Mazza

Sex, Lies & StellenboschSex, Lies & Stellenbosch by Eva Mazza

My rating: 3 of 5 stars

Watter skades en skandes gaan agter die geslote deure van die rykes en beroemdes van die miljoenêrs van Stellenbosch aan? Hierdie boek word op Amazon en Goodreads bemark, gebaseer op ware gebeure, geskryf as fiksie. Wat is die waarheid en wat is fiksie oor die sekslewe van die superrykes? Dit is veronderstel om as fiksie geskryf te word om die onskuldiges te beskerm, maar op een of ander manier twyfel ek daaraan. Mense wat in daardie liga werk, sou oraloor in die koerante wees as dinge was soos in die boek. Was dit net ‘n bemarkingsfoefie?

Eva Mazza het hierdie boek geskryf oor die lewens van ‘n groep vriende. Aanvanklik het dit my regtig verveel en ek het gedink ek sal net ver genoeg lees om my tweester-resensie te motiveer, dit was net te veel “telling” en nie genoeg “showing” nie, met hopeloos te veel uitroeptekens. Die verteller het ook die stem van die karakters aangeneem, byvoorbeeld wanneer hy vertel dat John vir John-John weer in sy broek gesit het. Op een plek was Frankie en Patty omgeruil en elders was Jen weer Patty. So iets versteur my leesritme as ek moet uitreken wie is nou aan die worrd.

Ongeveer ‘n derde deur die boek het ek nuuskierig geraak oor wie “doen” wie en waarom. Die skryfwerk self was egter nooit goed genoeg om iets op my Kindle te merk nie. Die tema is bloot rondspyker, wellus en ‘n verneukery.

Halfpad deur het ek drie sterre oorweeg. Die karakters kry hul eie persoonlikhede deur hul optrede, in plaas daarvan dat die skrywer ons vertel wie hulle is.

Die boek het daarna my aandag daar gehou tot aan die einde toe Jen en John uiteindelik kry wat albei verdien. Die karakters het almal stadig ontwikkel, maar na die einde toe spoed opgetel.

‘n Soliede drie sterre.

View all my reviews

Die Vrou van die klippesee – Meg Vandermerwe

Die vrou van die klippeseeDie vrou van die klippesee by Meg Vandermerwe

My rating: 4 of 5 stars

Hierdie is ‘n lieflike verhaal wat seker as magiese realisme beskryf kan word. Ou mites en legendes van wesens uit die see wat eens op ‘n tyd op droë Karoogrond geleef het, waar geen skuit nou meer kan seil nie, word vertel in ‘n kultuur wat só raak beskryf word, dat dit voel of ons Hendrik en sy mense ken.

Ons ruik die seesproei wat saam met die Mamlambo wat nooit ‘n naam gegee word nie, in Hendrik se bad kom lê. Ons hoor haar gesis tussen haar skerp tandjies deur as sy verwoed uitgooi en rondkrap, terwyl sy Rebekkah se geel rok dra. Sy word geleidelik half mens, soos wat die proses vorder wat Hendrik met Sara se hulp, oor die weggaan/dood van Rebekkah kom.

Die leser weet nooit regtig wat gebeur nie, en die skrywer hanteer dit baie goed dat jy eenvoudig wil aanhou lees.

Aanvanklik het die boek my nie vasgegryp nie en het ek dit eers eenkant toe geskuif, want Hendrik se stem het my glad nie oortuig nie. Ek kon geen rede vind waarom sy taalgebruik nie konsekwent in sy eie styl gebruik wiord nie. Ek trek daarvoor ‘n ster af om dit drie te maak, maar gee weer een by omdat min skrywers my aan die gis hou. Dit doen Vandermerwe meesterlik.

Kliek hier en lees die eerste deel gratis op Amazon

View all my reviews

André P. Brink En die spel van liefde: ’n biografie – Leon de Kock

André P. Brink En die spel van liefde: ’n biografie

André P. Brink En die spel van liefde: ’n biografie by Leon De Kock

My rating: 5 of 5 stars

Hierdie is seker die beste literêre biografiese werk wat ek nog gelees het. Dit plaas Brink se lewe en sy werk in perspektief. Daar is waarskynlik min skrywers wat só in voeling is met sy eie menswees in terme van hoe dit in sy skryfwerk realiseer. Dit is baie duidelik uit hierdie joernale, dat Brink sy joernale wat hy so getrou bygehou en bygewerk het, gebruik het om homself te posisioneer en te verstaan deur sy skryfwerk, ook hoe hy sy verhoudings benader het.

Ek plaas ‘n klompie aanhalings uit die boek om dit te illustreer, asook stukkies wat Brink as mens duideliker maak, sodat ‘n mens sy werk beter kan verstaan.

**************

“In die woorde van ’n sentrale karakter in een van sy latere romans, sou Brink homself spoedig bewys as die soort mens wat “nie eintlik [kan] lewe sonder om verlief te wees nie”. Hy kon die fisieke afwesigheid van die beminde regstel deur haar in die skryfhandeling te herskep en te omvorm, waardeur sy weer in sy gemoed sou verskyn in die vorm wat hy begeer of verbeel het. Later sou hy hierdie proses beskryf as “literarisering”, sy eie nuutskepping wat spesifiek gerig is op die manier waarop hy die vroue wat hy begeer het, literêr sou “omskep” en hulle daardeur “onbereikbaar” maak – om homself te beskerm, soos hy dit beskryf.”

“Vir hom is dié geluk egter voorwaardelik: “[D]ie soort geluk van enigiemand wat – min of meer – eksistensieel lewe. Dus: die angoisse is nooit ver nie, maar dis ’n kreatiewe soort angoisse wat mens suiwer en altyd verowerend die onbekende instuur, sonder veel rus, maar met heelwat genade. Søren Kierkegaard, wat beskou word as ’n voorloper van die eksistensialiste, het gesê “angstigheid is die duiseling wat vryheid meebring.”

“Tog was hy lewenslank geneig om sy pyn te veredel deur dit liries te beskryf en dit tot filosofie te verhef.”

“Mettertyd word hý, eerder as ’n fiktiewe karakter, die lydende, strompelende, en absurde onderwerp van sy eie skryfwerk. Hy word in der waarheid sy eie Hamlet.”

Dit wys ook Brink se donker kant:
“Hierdie nota is om twee redes betekenisvol: in die eerste plek dui dit op Brink se lewenslange gewoonte om sy geliefdes se dagboekinskrywings en briewe heimlik te lees, en tweedens dat hy ’n gesprek tussen hom en Ingrid uitgedink het, aangehaalde uitlatings inkluis. Dít dui weer daarop dat Brink – ondanks sy toewyding aan akkurate verslaggewing en sy vermoë om feitlik alles te onthou – gegewens tot ’n mate in sy joernaal gefiksionaliseer het.”

“Hierdie gekompliseerde karakter is ek; ’n mens met ’n masker, maar só één geword met die masker, só vereenselwig daarmee, dat ek daarsonder nie kan bestaan nie en soms nie weet watter die masker is en watter die egte is nie!”

“In ’n merkwaardige helder oomblik kry Brink “’n [g]evoel dat [hy], pervers, pyn soek. Dat [hy] ‘eksperimenteer’ met menselewens, & dat hoe hoër die prys v. (ander se) seerkry is, hoe meer [hy hom] daarin indwing.””

“Altesame 22 jaar ná Roode se analise erken Brink self in sy joernaal dat hy “pervers, pyn soek. Dat ek ‘eksperimenteer’ met menselewens, & dat hoe hoër die prys v. (ander se) seerkry is, hoe meer ek my daarin indwing. Vir Retha Roode was die saak veel eenvoudiger: “Sy voël ja hom rond.” Dié kwinkslag het Brink “finaal teen Christie & Retha laat keer”.”

“Hoe meer onseker Brink voel, hoe meer is hy geneig om sy eie onskuld te oordryf, in ’n ooglopende poging om homself daarvan te oortuig.”

“Hy spreek ’n “rustige wens” uit: “[O]m eendag daar uit te kom waar ek nie hoef alleen te wees nie.” Só voer hy dié gedagte verder: “Waar die vuur in die bloed sal bedaar het en ek met ’n vrou die lewe in ironiese vreugde sal betrag, ryp en geryp, bewus daarvan dat die mens mooi – en ook swak is, en baie hulp nodig het. Want wat wil ek nou? Nie werklik nog ondervindinge & eskapades met vroue nie.””

“Ondanks Brink se onversetlike wil om sy wêreld self te vorm en ’n realiteit te skep wat by sy begeertes inpas, is dit vir hom uiteindelik onmoontlik om in die verhaal van sy eie lewe die alwetende verteller én die karakter André P. Brink te wees.”

“Die beeld van ’n Don Quichotfiguur, ’n avonturier wat hom nie aan die alledaagse gevolge van sy dade steur nie en hoopvol na die horison tuur, som Brink in ’n neutedop op.”

Oor Brink se rol in die Afrikaanse letterkunde:
“Brink se Lobola en sy ander skryfwerk in 1960 en 1961 het waarskynlik daartoe bygedra dat hy nie sy doktoraat aan die Sorbonne voltooi het nie: hy was eenvoudig te besig om die rol van die Afrikaanse skrywer te herbedink – en ’n neutvars estetika te beoefen deur geykte Afrikaanse vertelvorms te omvorm in geatomiseerde invalshoeke wat die houvas van die volkstaal op morele geldigheid binnekort sou dreig.”

“In die toespraak wat hy gelewer het, wat sy laaste sou wees, het Brink vlot in Frans gesê die “enigste triomf waarmee die mens kan spog is die soeke na antwoorde teen die vrae in”. Heel gepas het hy bygevoeg: “As ons die antwoorde vooraf geweet het sou daar nie avonture wees nie en ook nie ware keuses nie.””

*****************

Alles in ag geneem, is hierdie vir my die volmaakte afsluiting van my eie fase as Brink-leser. As jongmens in die sewentigs het hy vir my ‘n literêre wêreld oopgebreek. Daarna het ek al sy boeke gelees, waarvan ek meer van sommige as ander gehou het. Vurk in die pad en Vlam in die sneeu was vir my ‘n ontnugtering van die mens wat vir my ‘n ikoon was, maar De Kock se biografie het vir my eenvoudig alles in perspektief geplaas en ‘n sirkel voltooi, soos ook die liefde wat hy ten einde gevind het.

Bestel die boek hier: op Amazon

André P. Brink En die spel van liefde by Leon De Kock

View all my reviews

Smit Motors – Réney Warrington

Smit MotorsSmit Motors by Reney Warrington
My rating: 4 of 5 stars

Smit Motors is die eerste boek wat onder Lapa se nuwe druknaam, Wenkbrou, uitgegee word. Wenkbrou maak voorsiening vir verhale wat sensitiewe temas aanraak, mits dit steeds die nodige “gravitas” het. En hét Smit Motors nie gravitas nie.

Die verhaal is ontstellend, juis omdat dit eintlik baie realisties is. Die karakters woon almal in ons en om ons, ons wil dit net nie altyd erken nie.

Ek kon die karakters liefkry, met hulle foute en al, behalwe die slagter wat ek later self wou afslag en vir biltong opsny. Mens kon Monty nie leer ken nie, maar miskien is die kind se karakter doelbewus soos ‘n skugter bokkie wat weghol, weggehou van die leser? Onsigbaar vir sy ouers, maar ongelukkig ook grootliks onsigbaar vir die leser.

Smit Motors vertel ‘n verhaal oor liefde, ouerskap, gestremdheid, gesinsgeweld, aanvaarding, met bloedbande wat nie altyd ‘n gegewe is vir liefde is tussen mense nie. Net so deel familie nie altyd bloed nie.

My vier sterre is vir die storie, vir aanbieding, maar nie altyd skryfstyl nie. Die een oomblik voel ek ek sit en kyk na ‘n Nouveau film, en dan verduidelik sy en wil opvoed oor sensitiewe kwessies.

Wie moet hierdie verhaal lees? Ongeveer almal. Dit is toeganklik, tog is dit nie sonder literêre meriete nie. Dit hou regtig hierdie leser se aandag toenemend, reg tot op die einde.

Welgedaan Warrington en Wenkbrou!

View all my reviews

Kliek op die voorblad om die eerste 10% gratis te lees:

The Glass Castle

Ware verhale laat mens soms dink, dit klink soos ‘n storie of ‘n fliek. Só is die aangrypende verhaal van Jeannete Walls, wat sy in die boek The Glass Castle vertel, waarvan ‘n fliek gemaak is. Dit vertel ‘n verhaal  van onvoorwaardelike liefde in ‘n disfunksionele familie wat, ondanks die diepgaande gebreke, die skrywer met vasberadenheid toegerus het om ‘n suksesvolle lewe vir haarself te maak.

Jeannette Walls het grootgeword by ouers wie se ideale en koppige selfsugtigheid hul vloek en ook hulle redding was. Rex en Rose Mary Walls het vier kinders gehad. In die begin het hulle geleef soos nomades, hulle het tussen dorpe beweeg en kampeer in die berge. Rex (briljant vertolk deur Woody Harrelson) was ‘n charismatiese, briljante man wat, wanneer hy nugter was, sy kinders se verbeelding vasgegryp het en hulle fisika, geologie en veral vreesloosheid leer. Rose Mary, wat geskilder en geskryf het en nie die verantwoordelikheidsin  gehad het om vir haar gesin te sorg nie, het haarself ‘n excitement addict genoem. Om ‘n ete te kook wat binne vyftien minute verteer sou word, kan nie opweeg teen ‘n skildery wat sy kon maak wat vir ewig kon bestaan nie.

“One time I saw a tiny Joshua tree sapling growing not too far from the old tree. I wanted to dig it up and replant it near our house. I told Mom that I would protect it from the wind and water it every day so that it could grow nice and tall and straight. Mom frowned at me. “You’d be destroying what makes it special,” she said. “It’s the Joshua tree’s struggle that gives it its beauty.”

Rex het drome gehad om vir die gesin ‘n droomhuis van glas te bou, en het sy nugter ure spandeer om die planne daarvan te verfyn. Dit terwyl hulle geswerf het en dikwels nie ‘n dak oor hulle koppe gehad het nie. Uiteindelik moes hy toegee dat hy toe nooit die glaskasteel vir hulle kon bou nie, terwyl Jeannette die een was wat hom getroos het.

Rex : I never built the glass castle.
Jeannette : No. But it was fun to plan it.

Te midde hiervan was Jeanette, die tweede oudste wat besef het daar is meer in die lewe en sy wou weg. Uiteindelik het sy ‘n suksesvolle lewe gemaak en kon sy ook vir haar ouers ‘n beter lewe bied, maar hulle wou dit nie aanvaar nie. Inteendeel, Rex was gekant teen haar lewe en haar verhouding, omdat sy nie passievol gelukkig gelyk het nie.

Where are the values I raised you with?

Die teenstrydighede is soos ‘n hou op die maag, mens wissel van empatie tot walging vir die ouers se optrede, wat hulle kinders laat honger ly. Jy sit die hele tyd op die punt van jou stoel met daardie antisipasie van iets wat enige oomblik kan ontplof, óf ‘n gesin wat saam die veld inhardloop en lag van pure genot. Tog voel jy die besondere bydrae wat veral Rex tot sy kinders se opvoeding maak, deur hulle te leer om waardering te hê vir die grootsheid en die natuur. So gee hy vir hulle een Kersfees elkeen ‘n spesiale ster.

“Years from now, when all the junk they got is broken and long forgotten, you’ll still have your stars.”

Uiteindelik was Rex ook gekonfronteer met die demone uit sy verlede, wat hom in ‘n mate gevorm het. Mens kan nie help om in ‘n mate respek vir hom te hê dat hy nie aan sy kinders doen wat aan hom gedoen is nie.

“it’s impossible to breathe when you’re drowning in shit.”

Daar is soms ‘n flenterdun lyn tussen diep emosionele sorg en omgee; en uiterste verwaarlosing wat grens aan mishandeling. Jeannette Walls het my soos ‘n koordloper laat balanseer tussen die twee, met ‘n hol kol op my maag wat lank nadat die krediete gerol het, eers verdwyn het.

the-glass-castle

Johnny is nie dood nie

Johnny is nie dood nie. Sex, drugs and rock ‘n roll. Raak saam met die jeugdige idealistiese karakters hoog gerook deur Olwagen se kamera wat soms surrealisties deur die kamer en jou kop tol. Word saam met ontnugterde 30-somethings dronk as hulle op ‘n partytjie terugkyk en steeds geteister word deur die raaisels en geheime van hulle jeugdige rebelsheid toe hulle meegesleur was in die Voëlvry beweging. Hulle vrae word nie beantwoord nie, hulle kan self nie eers ooreenkom nie, het hulle protes wel ‘n verskil gemaak in die land, of was hulle bloot rykmanskinders who came to the party en nou ly aan postrewolusie blues?

Hierdie fliek het nie soseer vir my van ‘n stuk geskiedenis waarvan ek nie eerstehands deel was geleer nie, ek het immers alles gelees daarvan en hier en daar een van die konserte bygewoon, maar ek kon myself eerder posisioneer ten opsigte daarvan.

Tegnies was dit briljant. Die klankbaan met Kerkorrel en Kombuis en ook Ilana Cilliers was absoluut perfek, dis het half ingesmelt met die fliek. Ek glo nie ek het al plaaslike akteurs gesien wat hulle rolle beter vertolk nie. Die fliek trek jou in, jy voel nie ‘n buitestaander wat vir ‘n mooi storie op ‘n skerm sit en kyk nie. Wees net gewaarsku, dis nie ‘n fliek vir sissies of taalpuriste nie.

(Ek was bietjies te oud, en my kinders bietjies te jonk om deel te kon wees van die studente se struggle. So ons het net die musiek gehad en ek het in koerante gelees van die wille dinge.)

Die Verevrou – Jan van Tonder

Die verevrouDie verevrou by Jan Van Tonder

My rating: 4 of 5 stars

“Sy gaan staan onder die stort. Eers met net die koue kraan oop om haar uit die kokon te ruk waarin sy haar die afgelope drie dae toegespin het – nie die gladde geel kokon van ’n sywurm nie, maar ’n blarerige, onnet spul, die nes van ’n tuinspinnekop.”

Hierdie aanhaling uit die boek het my getrek, en dit het uiteindelik ook vir my aangedui hoe ek die boek ervaar het. Om te lees oor die lewe van Liora en haar familie was soms soos om onder ‘n koue stort in te klim, en die tinteling van die koue water oor my lyf te ervaar. Net so het dit my uit die gemaksone van die gladde geel kokon geruk om te lees oor die vreeslikhede van die oorlog in Algerië, waarvan ek maar min weet.

Van die karakters in die boek en hulle lewens, is ook maar ’n blarerige, onnet spul, die nes van ’n tuinspinnekop. Soos regte mense is. Mense na aan mekaar pleeg verraad, mishandel mekaar en het mekaar ook lief.

Boeke wat losweg gegrond is op die werklikheid, trek my altyd. Boeke met ‘n verhaallyn wat sou kon wees, is my ding. Die lewe van Liora Papalato, geïnspireer deur wyle Luisa Pappalardo wat afspeel in Oudtshoorn, die oorloggeteisterde Algerië en Parys, was opwindend, skrikwekkend, tragies, soos die lewe self dikwels is.

Die boek het my geraak op plekke wat moeilik is om te beskryf, dis eerder ‘n emosie as ‘n mening. Volgens die skrywer is die aanvanklike manuskrip verskeie kere afgekeur, maar hy het volhard. Ek is bly hy het. Welgedaan!

Koop die boek op Amazon.

View all my reviews

Die Seemeeu

Christiaan Olwage is vinnig besig om homself te vestig as een van my gunsteling filmmakers. Die Seemeeu is sosiale realisme op sy beste.

Hoewel ek nooit Anton Chekhov se teaterstuk The Seagull of die Afrikaanse verwerking daarvan op die verhoog gesien het nie, het die hele film ‘n gevoel van teater gehad, wat vir my die stuk baie besonders gemaak het. Normaalweg word ek eerder afgeskakel as akteurs in plaaslike flieks meer teatraal optree waar meer subtiele spel eerder sou werk, het dit in Die Seemeeu bygedra om die karakters se ontevredenheid met hulself en hul lewe uit te beeld. Die lewe is immers self ‘n teaterstuk .

Niemand is tevrede met hul lewens nie en nie een van hulle weet hoe om gelukkig te wees nie. Elkeen is so vasgevang in hul begeerte na iets – liefde, sukses, artistieke genialiteit – dat dit vir hulle heeltemal onmoontlik is om hulle eie kwaliteite te waardeer.

Alhoewel Chekhov se stuk oor die Russiese aristokrasie gehandel het, het die essensie en problematiek van menswees absoluut behoue gebly in die lewe van ‘n uiteenlopende groep mense in die 1990’s – ‘n klomp selfsugtige, egoïstiese mense wat mekaar beskuldig dat hulle aandagvrate is, wat hulleself swak gedra. Daarenteen is daar die arme Simon en ook Paulina met hulle goeie harte, waarvan niemand notisie neem nie.

Alhoewel ek self ‘n kenner en gebruiker van matroostaal is, was hierdie vir my oordrewe tot op ‘n punt dat dit die kragtigheid daarvan verloor het.

Wat my getref het is dat dit heeltyd gevoel het of dit teater binne teater, ‘n storie binne ‘n storie is. Mense wat kunsflieks waardeer, sal hiervan hou.

“Float like a seagull, sting like a diva.”
– Stephen ‘Spling’ Aspeling

3994_2_5_1551094986

Cafe Society

Woody Allen het soos soveel keer vantevore, ‘n fliek gemaak wat ek weer wou sien. Sy kenmerkende neurotiese aanslag en vreemde humor dwarsdeur die fliek is daar. Tragiese oomblikke word omskep in iets snaaks, wat my altyd laat uitbars van die lag. Net Woody Allen kan dit regkry om my te laat lag oor ‘n moord, as hy ‘n baie ernstige stuk spel en dramatiese gebeure kontrasteer met ‘n stukkie spel in die agtergrond. Soos in die openingstoneel, waar die crème de la crème van die goue era van die Hollywood elite in die 1920’s by ‘n baie dekadente pool party mekaar wedersyds beïndruk. Terwyl hy wag vir ‘n oproep van Gingers Rogers, lui die foon en aan die anderkant is sy baie aardse suster Rose, van die Bronx. Dit gee die toon verder aan vir die fliek.

Die fliek gaan oor verkeerde keuses, oor humor en harte wat breek.  Nadat Bobby ontnugter is oor die vlakheid van die lewe in Hollywood, keer hy met ‘n gebreekte hart terug na New York om sy gangster broer met sy nagklub te help, wat hy sonder Bobby se medewete, wederregtelik verkry het. Bobby ontdek gou ‘n kant van homself wat hy nooit geweet het bestaan nie, en hy begin floreer. Net-net onder die oppervlak huiwer dit die hele tyd dat hy die lewe waarvan hy gevlug het in Hollywood, stelselmatig weer dupliseer in New York.

Al Allen se  bekende temas is hier. Daar is liefdesverhoudings in en liefdesdriehoeke, daar is meer vrae as antwoorde dwarsdeur, met al die lewe se what if’s, illusies van wat kon gewees het (of nie) waarvan die antwoorde feitlik nooit manifesteer of materialiseer nie. Dit is grepe en temas uit die lewe self. Verhoudings is nie perfek nie, keuses is moeilik en die alternatief nie altyd ideaal nie.

“Life is a comedy,” says Bobby, “but it’s one written by a sadistic comedy writer.” 

Soos in al Allen se flieks is die liefde en die lewe nie altyd rasioneel nie, soos ‘n gas by die een partjie opmerk: “Love is not rational. You fall in love, you lose control.”

Woody Allen kon net sowel self die rol van Bobby gespeel het, as dit nie vir sy ouderdom was nie. Dit is duidelik dat hy sy eie stempel op die karakter afgedruk het, asof hy homself met die karakter identifiseer.

Naby die einde van Cafe Society haal ‘n karakter Socrates aan: “The unexamined life is not worth living.” Hy voeg dan by: “But the examined one is no bargain.”

Nè?

rs-247750-rs-cafe-society