Johnny is nie dood nie

Johnny is nie dood nie. Sex, drugs and rock ‘n roll. Raak saam met die jeugdige idealistiese karakters hoog gerook deur Olwagen se kamera wat soms surrealisties deur die kamer en jou kop tol. Word saam met ontnugterde 30-somethings dronk as hulle op ‘n partytjie terugkyk en steeds geteister word deur die raaisels en geheime van hulle jeugdige rebelsheid toe hulle meegesleur was in die Voëlvry beweging. Hulle vrae word nie beantwoord nie, hulle kan self nie eers ooreenkom nie, het hulle protes wel ‘n verskil gemaak in die land, of was hulle bloot rykmanskinders who came to the party en nou ly aan postrewolusie blues?

Hierdie fliek het nie soseer vir my van ‘n stuk geskiedenis waarvan ek nie eerstehands deel was geleer nie, ek het immers alles gelees daarvan en hier en daar een van die konserte bygewoon, maar ek kon myself eerder posisioneer ten opsigte daarvan.

Tegnies was dit briljant. Die klankbaan met Kerkorrel en Kombuis en ook Ilana Cilliers was absoluut perfek, dis het half ingesmelt met die fliek. Ek glo nie ek het al plaaslike akteurs gesien wat hulle rolle beter vertolk nie. Die fliek trek jou in, jy voel nie ‘n buitestaander wat vir ‘n mooi storie op ‘n skerm sit en kyk nie. Wees net gewaarsku, dis nie ‘n fliek vir sissies of taalpuriste nie.

(Ek was bietjies te oud, en my kinders bietjies te jonk om deel te kon wees van die studente se struggle. So ons het net die musiek gehad en ek het in koerante gelees van die wille dinge.)

Die Verevrou – Jan van Tonder

Die verevrouDie verevrou by Jan Van Tonder

My rating: 4 of 5 stars

“Sy gaan staan onder die stort. Eers met net die koue kraan oop om haar uit die kokon te ruk waarin sy haar die afgelope drie dae toegespin het – nie die gladde geel kokon van ’n sywurm nie, maar ’n blarerige, onnet spul, die nes van ’n tuinspinnekop.”

Hierdie aanhaling uit die boek het my getrek, en dit het uiteindelik ook vir my aangedui hoe ek die boek ervaar het. Om te lees oor die lewe van Liora en haar familie was soms soos om onder ‘n koue stort in te klim, en die tinteling van die koue water oor my lyf te ervaar. Net so het dit my uit die gemaksone van die gladde geel kokon geruk om te lees oor die vreeslikhede van die oorlog in Algerië, waarvan ek maar min weet.

Van die karakters is die boek en hulle lewens, is ook maar ’n blarerige, onnet spul, die nes van ’n tuinspinnekop. Soos regte mense is. Mense na aan mekaar pleeg verraad, mishandel mekaar en het mekaar ook lief.

Boeke wat losweg gegrond is op die werklikheid, trek my altyd. Boeke met ‘n verhaallyn wat sou kon wees, is my ding. Die lewe van Liora Papalato, geïnspireer deur wyle Luisa Pappalardo wat afspeel in Oudtshoorn, die oorloggeteisterde Algerië en Parys, was opwindend, skrikwekkend, tragies, soos die lewe self dikwels is.

Die boek het my geraak op plekke wat moeilik is om te beskryf, dis eerder ‘n emosie as ‘n mening. Volgens die skrywer is die aanvanklike manuskrip verskeie kere afgekeur, maar hy het volhard. Ek is bly hy het. Welgedaan!

Koop die boek op Amazon.

View all my reviews

Die Seemeeu

Christiaan Olwage is vinnig besig om homself te vestig as een van my gunsteling filmmakers. Die Seemeeu is sosiale realisme op sy beste.

Hoewel ek nooit Anton Chekhov se teaterstuk The Seagull of die Afrikaanse verwerking daarvan op die verhoog gesien het nie, het die hele film ‘n gevoel van teater gehad, wat vir my die stuk baie besonders gemaak het. Normaalweg word ek eerder afgeskakel as akteurs in plaaslike flieks meer teatraal optree waar meer subtiele spel eerder sou werk, het dit in Die Seemeeu bygedra om die karakters se ontevredenheid met hulself en hul lewe uit te beeld. Die lewe is immers self ‘n teaterstuk .

Niemand is tevrede met hul lewens nie en nie een van hulle weet hoe om gelukkig te wees nie. Elkeen is so vasgevang in hul begeerte na iets – liefde, sukses, artistieke genialiteit – dat dit vir hulle heeltemal onmoontlik is om hulle eie kwaliteite te waardeer.

Alhoewel Chekhov se stuk oor die Russiese aristokrasie gehandel het, het die essensie en problematiek van menswees absoluut behoue gebly in die lewe van ‘n uiteenlopende groep mense in die 1990’s – ‘n klomp selfsugtige, egoïstiese mense wat mekaar beskuldig dat hulle aandagvrate is, wat hulleself swak gedra. Daarenteen is daar die arme Simon en ook Paulina met hulle goeie harte, waarvan niemand notisie neem nie.

Alhoewel ek self ‘n kenner en gebruiker van matroostaal is, was hierdie vir my oordrewe tot op ‘n punt dat dit die kragtigheid daarvan verloor het.

Wat my getref het is dat dit heeltyd gevoel het of dit teater binne teater, ‘n storie binne ‘n storie is. Mense wat kunsflieks waardeer, sal hiervan hou.

“Float like a seagull, sting like a diva.”
– Stephen ‘Spling’ Aspeling

3994_2_5_1551094986

Cafe Society

Woody Allen het soos soveel keer vantevore, ‘n fliek gemaak wat ek weer wou sien. Sy kenmerkende neurotiese aanslag en vreemde humor dwarsdeur die fliek is daar. Tragiese oomblikke word omskep in iets snaaks, wat my altyd laat uitbars van die lag. Net Woody Allen kan dit regkry om my te laat lag oor ‘n moord, as hy ‘n baie ernstige stuk spel en dramatiese gebeure kontrasteer met ‘n stukkie spel in die agtergrond. Soos in die openingstoneel, waar die crème de la crème van die goue era van die Hollywood elite in die 1920’s by ‘n baie dekadente pool party mekaar wedersyds beïndruk. Terwyl hy wag vir ‘n oproep van Gingers Rogers, lui die foon en aan die anderkant is sy baie aardse suster Rose, van die Bronx. Dit gee die toon verder aan vir die fliek.

Die fliek gaan oor verkeerde keuses, oor humor en harte wat breek.  Nadat Bobby ontnugter is oor die vlakheid van die lewe in Hollywood, keer hy met ‘n gebreekte hart terug na New York om sy gangster broer met sy nagklub te help, wat hy sonder Bobby se medewete, wederregtelik verkry het. Bobby ontdek gou ‘n kant van homself wat hy nooit geweet het bestaan nie, en hy begin floreer. Net-net onder die oppervlak huiwer dit die hele tyd dat hy die lewe waarvan hy gevlug het in Hollywood, stelselmatig weer dupliseer in New York.

Al Allen se  bekende temas is hier. Daar is liefdesverhoudings in en liefdesdriehoeke, daar is meer vrae as antwoorde dwarsdeur, met al die lewe se what if’s, illusies van wat kon gewees het (of nie) waarvan die antwoorde feitlik nooit manifesteer of materialiseer nie. Dit is grepe en temas uit die lewe self. Verhoudings is nie perfek nie, keuses is moeilik en die alternatief nie altyd ideaal nie.

“Life is a comedy,” says Bobby, “but it’s one written by a sadistic comedy writer.” 

Soos in al Allen se flieks is die liefde en die lewe nie altyd rasioneel nie, soos ‘n gas by die een partjie opmerk: “Love is not rational. You fall in love, you lose control.”

Woody Allen kon net sowel self die rol van Bobby gespeel het, as dit nie vir sy ouderdom was nie. Dit is duidelik dat hy sy eie stempel op die karakter afgedruk het, asof hy homself met die karakter identifiseer.

Naby die einde van Cafe Society haal ‘n karakter Socrates aan: “The unexamined life is not worth living.” Hy voeg dan by: “But the examined one is no bargain.”

Nè?

rs-247750-rs-cafe-society

The Bookshop

Boeke en fliek. Dis my twee liefdes. Kombineer die twee en ek is daar. Britse verhale, filmmakers en akteurs help ook. In hierdie geval was dit ‘n Spaanse filmmaker (Isabel Coixet) wat ‘n verhaal vertel wat afspeel in die tyd na WW11, met Britse en Amerikaanse akteurs.

The Bookshop speel af in Engeland, 1959, waar die onafhanklike jong weduwee Florence Green (Emily Mortimer) alles waag om ‘n boekwinkel oop te maak in ‘n konserwatiewe kusdorp waar mense nie juis lees nie. Terwyl sy deur korrespondensie die kluisenaar Edmund Brundish (Bill Nighy) bekend stel aan die werke van Ray Bradbury, bring sy ook Vladimir Nabokov se Lolita op groot skaal in die boekwinkel, nadat sy sy raad gevra het, Terselfdertyd is daar die beleefde maar meedoënlose opposisie van ‘n plaaslike grande dame (Patricia Clarkson) wat groot invloed het op die res van die dorp.

“I have read Lolita, as you requested. It is a good book, and therefore you should try to sell it to the inhabitants of Hardborough. They won’t understand it, but that is all to the good. Understanding makes the mind lazy.”
― Edmund Brundish in The Bookshop

Florence word gedwing om haarself te vra: is daar ‘n plek vir ‘n boekwinkel in ‘n dorp wat nie een wil hê nie? Haar droom was gebou rondom die herinneringe van haar oorlede man, wat haar liefde vir boeke gedeel het. My vraag sou wees: Is dit realisties om ‘n nuwe lewe te begin, gebou op ‘n illusie van wat sou kon wees? Veral gegewe ‘n vyandige omgewing.

“Florence had noticed one or two eccentricities in herself lately, which might be the result of hard work, or of age, or of living alone. When the letters came, for example, she often found herself wasting time in looking at the postmarks and wondering whoever they could be from, instead of opening them in a sensible manner and finding out at once.”
― Penelope Fitzgerald, The Bookshop

Florence was ‘n romantikus, maar kon haar man staan teen o.a. die bankbestuurder en prokureur wat gekant was teen enige verandering. Kritiek teen The Bookshop moet in ag neem hoe klasse en genderverskille hanteer is in die na-oologse Engeland.

Bill Nighy in die rol as die kluisenaar het so goed gepas, dat ek eerder die kluisenaar in Nighy kon sien as Nighy in die rol. Die spel was subtiel, maar ‘n sielsverbintenis van meer as vriendskap was duidelik uit klein dingetjies, soos die serp in sy sak waar hy val. Die ouderdomsverskil wat te groot dat ‘n romantiese verbintenis ontgin kon word. Weereens was dit die subtiliteit van die terughoudendheid wat my getref het.  Hoewel hy in dieselfde ouderdomsgroep as die grand dame Violet en die afgetrede generaal val, is ouderdom al wat hulle in gemeen het.

“Old age is not the same thing as historical interest,’ he said. ‘Otherwise we should both of us be more interesting than we are.”
Edmund Brundish in The Bookshop

Die jong Christine, sowel as haar ma wat ‘n hele verhaal vertel deur net in haar oë te kyk, het baie bygedra tot die ongemaklikheid wat jy heel tyd voel, maar nie kan plaas nie. DIs asof daar meer aan die karakters en die fliek is, wat nie ontgin is nie. Alhoewel die pierewaaier Milo en verskeie karakters in magsposisisies as sulke stereotipes uitgebeeld word, is dit amper asof hulle metafories word vir die lewe in die na-oorlogse Engelse platteland. Daar is baie onvertelde stories, soos wat die lewe is.

Veral duidelik is hoe die mens se ego inspeel op die vasskop teen verandering, sonder ‘n werkbare teenvoorstel. Is dit tipies van die Britte oor die dekades? Dit is ‘n vreemde, gedempte film, wat nie altyd logiese storielyne het waar al die drade bymekaargetrek word soos in goeie fiksie nie, maar juis daarin het die bekoring vir my gelê. Dit ontbloot die menswees, die magspel in ‘n klein dorp; die invloed van mense op wetgewing en struktuur.

“A good book is the precious life-blood of a master-spirit, embalmed and treasured up on purpose to a life beyond life, and as such it must surely be a necessary commodity.”
― Penelope Fitzgerald, The Bookshop

81rx2b3lc5nl._sy445_

‘n Groen boek oor kleur

Elke mens het ‘n storie. Die waarheid is soms vreemder as fiksie, maar altyd eg en hartroerend. Sommige stories word vertel, maar soms maak ‘n boek of ‘n fliek ‘n mens ook toenemend bewus van die aaklige wete dat daar nie net in Amerika nie, maar ook hier by ons, duisende verhale is wat nié vertel is nie. Aaklige verhale. Soos die een van dr Don Shirley in Green Book. Wat ‘n waardige wenner van die Oscar vir beste fliek!

Green Book vertel die verhaal van dr Don Shirley, ‘n gesofistikeerde wêreldklas African-American pianis, wat in 1962 op ‘n konserttoer in die Deep South gaan. Shirley benodig ‘n drywer en iemand wat moet sorg dat sy optredes glad verloop en hy werf vir Tony Lip, ‘n tawwe uitsmyter met vinnige vuiste, uit ‘n Italiaanse-Amerikaanse omgewing in die Bronx. Ondanks hul verskille ontwikkel die twee mans gou ‘n onverwagse band terwyl hulle rassisme en gevaar in ‘n era van segregasie konfronteer. Dit gebeur in die era van Jim Crow, Dit is van 1936 tot 1966 deur New York City se posman Victor Hugo Green opgestel en uitgegee. Tydens hierdie era was daar gruwelike rassediskriminasie en het mense op reis geweldige probleme soos weiering van bediening in restaurante, verblyf tot arbitrêre arrestasie ervaar. In reaksie hierop het Green ‘n gids opgestel van plekke wat relatief vriendelik teenoor die Afro-Amerikaners was.

As ‘n mens net die tema van die verhaal van die twee mans op die konserttoer lees, dan besef jy die fliek kon so maklik ontaard het in ‘n blote tranetrekker wat ‘n punt wil maak. Maar dit was nie en dit het nie. Dit is ‘n briljante fliek op alle vlakke; die subtiele spel, musiek, cinematografie, humor en menslikheid. Dit wys dat eerlike, opregte menslike gedrag dikwels lei dat ander beter verstaan, dat verandering wel moontlik is deur ‘n waardige voorbeeld. Dit is ‘n diep menslike verhaal van familiewaardes, eensaamheid, verontregting en vernedering, maar die ware wenner is die een wat waardig bly.

It takes courage to change people’s hearts.
– Oleg

Erfskandes – Trisa Hugo

Op ʼn plaas in die ou Transvaal het ʼn man gewoon. ʼn Welgestelde boer. Hy was nooit getroud nie, maar wou graag ʼn erfgenaam hê. Hierdie is ʼn verhaal oor twee babas. Daar was die lykie van ‘n baba, wat die boervrou onder die lemoenboom uitspit, met die geroeste bloudraad om die nekkie. Die ander baba in die verhaal het wel bly leef, want daar is ʼn duur prys betaal vir die baba, met verraad op verskillende vlakke. Die toesmeer van gebeure en ongeregtighede op plase is soos die geroeste draad om die baba se nekkie, verstrengel deur die verhaallyne. Uiteindelik is daar dít wat vandag se kinders geërf het – Skandes wat toegesmeer is uit elkeen van ons se verlede – ERFSKANDES.

Erfskandes