Kleinmond Leeskring

Kleinmond Leeskring kom byeen elke laaste Maandag van die maand, 15:00 in die Biblioteeksaal, tensy anders gereël.

Ons bespreek elke maand ‘n boek, en kry waar moontlik skrywers om te kom gesels oor hulle boeke.

Voorsitter: Kota v d Mescht Tel 0282715836 of 0832884977 jvdmescht@telkomsa.net
Sekretaresse: Marietjie Marais  Tel 0282715547 of 0824455962 marais@sonicmail.co.za
Publisiteit: Trisa Hugo Tel 0282714873 of 0834070274 kleinmond@icon.co.za

  • Die notas van vorige besprekings van boeke, is nie in chronologiese volgorde nie.
  • Die notas is bloot dit – Notas wat as riglyn gebruik word by die bespreking van die boeke, en moet nie gesien word as volledige besprekings van die boek nie.
  • Hierdie blog word bloot onderhou deur Trisa Hugo met die doel om notas van boeke wat bespreek is op ‘n sentrale plek te stoor, en is nie die ‘amptelike blog’ van Kleinmond Leeskring nie.
Posted in Uncategorized | Tagged , , | Leave a comment

Mariël le Roux by Kleinmond Leeskring

Maandag was ‘n hoogtepunt van die week, toe skrywer Mariël le Roux ons Leeskring kom toespreek het, oor haar boek, Die Naamlose. Die boek was die naaswenner van die Sanlam Groot Romanwedstryd in 2010. Haar entoesiasme en warm menslike verteltrant het die gehoor geboei.
Le Roux is nie ‘n onbekende aan die Leeskring nie, in 2010 het sy oor haar debuutroman , Wilhelmina – kampkind op Java, ’n roerende verhaal oor onder meer oorlog, die lewe in ’n konsentrasiekamp en genesing ná verdrukking, met ons kom gesels. Hierdie boek is intussen in Nederlands vertaal as Sterretje, en is baie goed in Holland ontvang.

Die Naamlose vertel die verhaal van Carli van die plaas Grootvlei se kinderjare. Haar ma, Isabella Vittorio, was van Italië en het in Suid-Afrika uitgespoel, so het sy vertel. Carli se ma sterf tydens die geboorte van Carli se boetie, ’n katkoppie.

Wat die nag met die katkoppie gebeur, word die volgende dag onder die kluite saam met Ma Bella begrawe. Klein Carli was ooggetuie van al die liederlikhede van die nag, en onwetend bring die klein mismaakte babatjie groot ellende oor Carli se kleintyd.

Mariël le Roux is ‘n boorling van die Worcester-distrik en woon tans op Hermanus. Dié ma van vier het haar loopbaan as dosent in Verpleegkunde aan onder meer die Universiteite van Wes-Kaapland en Stellenbosch be-oefen. Na haar aftrede skryf, lees en reis sy graag.

 Ons sien reeds uit na haar volgende boek!

Posted in Uncategorized | Tagged , | Leave a comment

Kleinmond Leeskring besoek Breytenbach Sentrum

Maandag het die Kleinmond Leeskring besoek afgelê in Wellington by die Breytenbach Sentrum.

Die Breytenbach Sentrum, wat rofweg 150 jaar gelede gebou is, was die woning van vele eienaars. Dit was eers die Commercial Hotel voordat dit in die laat 1890’s verkoop is as studentehuis. In die vroeë veertigerjare was die huis die basis vir die Wellingtonse Voortrekkerkommando, voordat Hans en Kitty Breytenbach (eers van Riversdal) Grevilleas in 1953 as losieshuis gekoop het. In 1974 verkoop die Breytenbachs die huis aan die Wellingtonse munisipaliteit, wat dit benut as daghospitaal.

In 2007 is die Breytenbach Sentrum, na byna ʼn dekade se onderhandeling en restourering – met sy klassieke argitektuur en unieke, ouwêreldse sjarme – geopen.

Die sentrum is nie ‘n museum nie, maar ‘n lewendige, multidimensionele kultuursentrum waar alle belangstellendes kan deel in besprekings, idees, opleiding en werkswinkels. Dit is by uitstek nie-winsgewend, en alle kunsvorme word ondersteun.

Skrywer Theo Kemp, die Uitvoerende Hoof, het ons toegespreek oor sy boek Skool, ʼn roerende uit-die-hart gesprek oor sy navorsing en die skryfproses. Skool vertel van die jong man Theo Kemp, wat ­probeer om antwoorde te kry oor wat met die skoolstelsel fout is. By die ­armer skole is dwelmverslawing, skoolhoofde wat hul verantwoordelikhede ontduik, onderwysers wat eerder sosiaal verkeer as om skool te hou, hardwerkende ­amp­tenare wat uiteindelik ­moedeloos tou opgooi en by die ­ryker skole is korrupsie, arrogansie en eet­versteurings.

Die uitstappie is afgesluit met heerlike eetgoed in die lowerryke binnehof, onder ou bome.


Posted in Uncategorized | Tagged , , , | Leave a comment

Lig Wankelend

Kleinmond Leeskring se eerste byeenkoms vir die jaar het op ʼn hoë noot afgeskop. Skrywer Gerard Scholtz het ons kom toespreek oor sy roman, Lig Wankelend. Dit handel oor die wese van die liefde en lewe van Ute Reuter.

Die verhaalgegewe is betreklik traumaties: Utte Reuter is ’n Duitse vrou wat ná haar belewenisse gedurende die Tweede Wêreldoorlog, onder meer as verpleegster, besluit om die post-oorlogse reddeloosheid van Duitsland te verlaat en na Suid-Afrika te verhuis.  Hier trou sy met die Afrikaner Christiaan Hofmeyr, maar vind nooit  ’n  tuiste  of  aanvaarding nie. Buitestander op die marges van Afrikaner- en Duitse identiteit, eindig  sy  in  ’n  tehuis  vir Alzheimer-pasiënte,  van  waar  sy  as  ek-verteller traumatiese fragmente uit haar lewe, maar ook die oorweldigende verlies van ’n groot liefde verhaal. Die twee deurlopende temas is onthuising, en die verskrikking van oorlog – Tussen lande, maar ook tussen mense, tussen gesinne.

Ware verhale het nou maar eenmaal die manier om mense te bekoor, veral as die waarheid vreemder is as fiksie. Scholtz se agtergrond as dramadosent het die aanbieding van die agtergrond van hierdie ware verhaal ʼn absolute belewenis gemaak.

Volgende op die lys vir die Leeskring, is ʼn uitstappie na Wellington, vir ʼn besoek aan die Breytenbach Sentrum.

Posted in Uncategorized | Tagged , , | Leave a comment

Kleinmond Leeskring afsluiting

Kleinmond  Leeskring het op feestelike wyse ʼn baie kreatiewe jaar afgesluit, by Kleinmond Gholfklub. 

Christine Dreyer, ons gas van die Vriende van die Bettiesbaai Biblioteek, het verse voorgedra oor ons omgewing, deur bekende digters. Menige traan is gepink toe sy Ballade van Bettiesbaai (Marlene van Niekerk) voorgedra het.

Kota van der Mescht het ʼn oorsig oor die jaar se gebeure gegee, wat ons almal laat besef het watter harde werk sy en Marietjie Marais gedoen het. Kota beweer sy het hulp en raad van ander gehad, maar ons almal weet die eer kom hulle twee toe, en waardeer hulle werk, wat meegebring het dat ons die volgende besonder kreatiewe Leeskring-jaar agter die rug het.

Ons het die jaar begin met ‘n bespreking deur Chanette Paul, oor die genres in ontspannings literatuur, nie alleen was dit insiggewend nie maar het mens besef dat dit ‘n belangrike rol speel in die behoud van Afrikaans. 

Daarna het ons deur Madri Victor, ʼn manuskripontwikkelaar met ervaring in die uitgewerswese, die pad van ‘n boek gevolg vanaf die manuskrip tot op die rak in die boekwinkel.  Weereens was die proses ‘n openbaring. 

Dan die onderhoudende gesprek oor die lewe van Olive Schreiner met spesiale verwysing na haar rol as kampvegter vir vroue regte en haar rol as kampvegter teen Brittanje se aanstigting van die  Anglo-Boere oorlog. 

Besoek aan die Zuid Afrikaanse Centrum voor Nederland & Vlaandere wat o.a  die onderhoudende bespreking deur Karin Benjamin oor De Aanslag en die skrywer Harry Mulisch, ingesluit het.

Die veelvlakkige intriges en in diepte karakter ontwikkeling wat die spanningsroman, The Secret History as ‘n klassieke werk laat uitstaan.

Dertig nagte in Amsterdam wat binne die konteks van ‘n spesifieke maatskaplike en politieke era in die samelewing afspeel, maar as post moderne roman die leser laat worstel met gedagtes en ruimte gee vir eie interpretasies en evaluering  van die eie bestaan.

‘n Blik op die lewe van Shakespeare wat ons teruggevoer het na die letterkundige wêreld van die 16de eeu, die enorme nalatenskap van die legendariese skrywer en die beweerde mites rondom hom.

Ons was aan die hart geruk deur die impak van Altzheimers op die slagoffer en lewensmaat  soos dit afspeel in die lewe van die bekende Britse skrywer  Iris Murdoch

Die fassinerende vertelling uit persoonlike ervarings van Amanda Botha oor die lewe van die  legendariese Laurens van der Post  en sy verbluffende ontmaskering.

Ons het die jaar op ‘n baie toepaslike noot afgesluit met ʼn bespreking van Padmaker.  Dit het mens gedwing om introspeksie te hou oor die eie pad wat jy maak in aansluiting by die aanhaling van Rilke in die boek: “ The only journey is the journey within”

Geen mens en geen instansie kan ooit altyd almal tevrede stel nie. Ons verskil in voorkeure en keuses omdat ons unieke wesens is.  En so is dit ook maar met die Leeskring. Maar ons vertrou dat elkeen van julle in 2011 Leeskring ervarings gehad het wat vir dit vir julle die moeite werd gemaak het, en ons sien baie uit na ʼn ewe kreatiewe program vir 2012.

Trisa Hugo – Kleinmond Leeskring

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Notas by die bespreking van Padmaker: Christine Barkhuizen Le Roux

Padmaker

Christine Barkhuizen Le Roux is op 18 November 1959 te Vryburg gebore. Sy studeer op Stellenbosch en in 1980 behaal sy ’n BA-graad met Bybelkunde en Sielkunde as hoofvakke.

In 1994 en 1999 woon sy die ATKV-Skryfskool olv prof Hans du Plessis op Potchefstroom by.

In 2000 word haar debuut-digbundel, dimensie,deur Ronnie Belcher van Suiderkollege-Uitgewers gepubliseer. Dit word besonder gunstig deur kritici en lesers ontvang.  In 2002 behaal Christine haar honneursgraad (cum laude) in Afrikaans en Nederlands aan die Universiteit van Wes-Kaapland. Sy volg dit in 2005 op met ’n Meestersgraad (cum laude) in Afrikaans en Nederlands met Nederlandse poësie as haar navorsingsveld. Haar skripsie fokus op die poësie van die Joods-Nederlandse digteres Judith Herzberg, met studieleier prof Wium van Zyl.

In 2005 behaal haar kortverhaal “’n Persiese Sprokie” die tweede plek in ’n Nasionale Kortverhaalwedstryd wat deur die Stellenbosch Woordfees en Protea Uitgewers geborg is.

Sy skryf ook artikels en kortverhale vir Insig,en word in Januarie 2006 benoem as een van die vyf finaliste in LitNet se Beste Prosastukke van 2005 (vir “’n Persiese Sprokie”). In Maart 2006 verskyn haar debuutkortverhale, Waar koek en wyn ontbreek, by Lapa Uitgewers en einde Augustus 2006 verskyn haar tweede digbundel ook by Lapa, onder die titel roset.

Tussen 2000 en 2006 word verskeie van Christine se gedigte in Nederlandse publikasies opgeneem, sowel as in Afrikaanse bloemlesings. In 2005 en 2006 verskyn daar ook van haar gedigte en kortverhale inTydskrif vir Letterkunde.
Sy het onlangs haar MA in Skeppende Skryfwerk met lof aan die UK geslaag en die roman wat sy as Meestersprojek onder Etienne van Heerden voltooi het, verskyn in 2010 by Human & Rousseau, as Padmaker. Van haar verse is ook in die nuwe Groot Verseboek opgeneem. N 2011 verskyn ʼn bundel kortverhale, Wat die oog gesien het, by Human & Rousseau

Christine woon saam met haar man Bertus op ’n plaas 30 km vanaf Barrydale. Hulle het drie kinders: Joané, Albert, en Carli. Die afgesonderde leefwyse op ’n plaas en in ’n kleindorpse gemeenskap het volgens haar ’n definitiewe invloed op haar skryfwerk. Sy is ook ’n skilder en doen veral studies met ’n simboliese inslag.

(Meeste inligting van LitNet gekry)

Desmond Painter:

Een van die dinge wat Pad maker ’n bevredigende lees ervaring maak, is juis die subtiele, gesofistikeerde wyse waarop Barkhuizen Le Roux die siel kundige gegewe ontgin teen die agtergrond van die maatskaplike en politieke konteks waarbinne die familieverhaal speel en wat deurgaans op die gesinservaring inspeel.

Hierteenoor figureer die eerste roeringe van gewelddadige swart verset dan ook eksplisiet in die roman as die bron van verdere trauma vir die gesin. Katrien se pa, ’n man met relatief liberale politieke idees vir daardie tyd, beleef in die vroeë sestigerjare ’n skokkende insident tydens ’n gewapende kommando-optrede teen ’n versetbeweging, Poqo. Dit werp ’n skaduwee oor sy huwelik, vriend skappe en sy lewe. Uiteindelik is dit nie soseer haar ma wat tydens haar reis vir Katrien verstaanbaar word nie, maar juis die padmaker van die titel: haar sagsinnige, wyse, en deur haar hopeloos geromantiseerde pa. Barkhuizen Le Roux se sensitiewe karakterisering van Katrien se pa, en die treffende manier waarop sy stryd en sy gebrokenheid tydens die reis geleidelik aan Katrien onthul word, is een van die mooiste, bevredigendste aspekte van hierdie roman.

In Christine Barkhuizen Le Roux se debuutroman, Padmaker, word die sondes van die moeder, eerder as die sondes van die vader, bekyk. Die karakter Katrien moet die ongenaakbaarheid van haar ma verwerk terwyl sy op ‘n pad reis wat haar padmaker pa gebou het.

Jeanette Ferreira resenseer in Beeld

Die leser wat ’n toeganklike verhaal soek, word nie teleurgestel nie. Vir die leser wat dieper wil lees vir ’n hegte struktuur, is alles daar.

Wat wel hinder, is die baie onnodig beklemtoonde woorde; die skrywer het net die woord en dit is wenslik dat beklemtoning afleibaar is uit sinskonstruksie.  (Volgens Jeanette Ferreira, vir my het dit nie gepla nie)

Dit verander egter nie aan die feit dat Barkhuizen Le Roux se debuutroman ’n knap en genoeglike, selfs ontroerende, leeservaring is nie.

Adele Dempers – Volksblad

Hoe diep kan ’n ouer ’n kind verwond? Hoeveel van die wonde wat die ouer as kind opgedoen het, word na die volgende geslag oorgedra?Kan’n kind ’n ouer verstaan? Wat maak ’n mens jý?

Hiermee worstel Katrien wanneer sy as volwassene ná haar ma se verdwyning die pad op die spoor van haar kinderdae vat. “Of sy soek en of sy weghardloop… weet sy nie” (bl. 7). Sy weet net sy moet wegkom, sy moet die pad loop om “klarigheid te kry” (bl. 13). Sy hoop om op haar reis helderheid oor haar ma se optrede, haar pa, haarself en die gefluisterde familiegeheime te vind.

Katrien het ʼn hengse verbeelding, (P159) Sy ‘sien haar pa een nag, hy praat met haar en vertel hoe hy nie haar ma kon gelukkig maak nie, en gee raad, dat sy beter doen met haar eie man. Dit is nie duidelik of dit ʼn droom is of ʼn visioen nie? Oral in die boek is dit duidelik dat haar pa wil gesels, maar dat haar ma hom afsnou, en ʼn koue skouer gee. Hy bly egter vol begrip, soos ʼn hond wat geslaan is en bly terugkom. Ek het telkens gewonder of dit die oorsaak is waarom Katrien ook in haar eie huwelik soms selfsugtig en selfgesentreerd voorkom? (P262) Iewers langs die pad leer sy ook dat haar pa voete van klei gehad het – die dag wat hy met die stootskraper in die dam ingery het (P269), maar daardie dele verswyg sy ook vir Sebastiaan toe sy terug is by die huis.

Politiek bly nie uit die boek nie. Die koms van die Poqo’s is die oorsaak van een van die grootste traumas in haar pa se lewe, wat sy eers nader na die einde van die boek verstaan.  Wie van julle onthou van daardie stuk geskiedenis? Ek weet daar niks van nie.

Ook die insident (216) met Oom Kaffer. Dit was maar net een van die kere wat haar beste bedoelings haar in die steek gelaat het. Waar mense haar misverstaan. Sy groet die swart man – wat tog ook ’n overall soos die padmakers dra en wat vir haar glimlag dat sy “tande wit (is) soos die vuurklippe” en sy oë wat “blink soos steenkole wat deur die reën skoon en blink gewas is” – met werklik die beste bedoeling: “Middag, oom Kaffer.”

Dit ontketen ’n woedebui van die beledigde man, so erg dat sy haar “kleinbroekie” natmaak en sy die prik van skrik onder haar arms voel.

Sy voel dat haar ma “haar vlerke afsny”, en dat haar ma baie bedag is op haar optrede sodat sy haar nie vir haar moet skaam nie. Maar dit moet ook gesien word in die lig van hoe mense opgetree het in die jare sestig. Soveel te meer vir iemand ordentlik uit ʼn gestigmatiseerde omgewing. (P128)

Een van die paadjies vol gras, bring die herinnering terug van die dag wat ʼn maatjie haar vertel het wat daar gebeur het, die dag toe die Poqo’s van die trein af gespring het. Ma Kinnie het nooit begrip gehad vir haar man se traumas nie, en het ongeduldig geraak as hy daaroor wou praat. Die dogtertjie van die bankbestuurder wat hy doodgery het (al was dit ʼn fratsongeluk) het lewenslank hom bygebly.

Dié padkampkind se stryd is nie net teen onderwyseresse en “gewone mense” en hul kinders wat op haar neersien nie. Haar ma is ook nooit tevrede met haar nie, altyd verwytend; eintlik doen Katrien niks reg nie en wat sy ook goed doen, kan nog beter.

Katrien se ma, wat uit moeilike ouerhuis kom (alkohol, mishandeling) teer op simpatie en siekte. Of eintlik op die aandag wat sy kry oor haar werklike en gewaande siektes. Sy is liewer vir haar ander twee kinders, en Katrien merk dit op. “Jy máák daarna.”

Ma-Kinnie is ’n komplekse vrou, ongenaakbaar, selfbejammerend en terend op simpatie, veral van dokters. Ma-Kinnie verwyt haar man dat hy net tyd vir ander het, nooit vir haar nie, dat hy ’n padmaker is, hulle altyd trek, hy nie kragdadig is nie.

Sy veg hard teen hul armoede, die mense wat op die padmakers neersien. Netheid, ordentlikheid, dís vir haar belangrik. Sy is die produk van moeilike kinderjare soos Katrien se pa later vir haar verduidelik: “Liefde is soos ’n aflosstokkie, my kind. ’n Menskandit nie vorentoe aangee as jy dit nie gekry het nie.” Ma-Kinnie is so stekelrig dat dit vir my moeilik was om met haar empatie te hê. Sy dryf haar kinders, niks is ooit goed genoeg nie. In Ma-Kinnie se oëkanKatrien net skandes maak, van háár kry Katrien geen sagtheid nie. Net die kere dat sy siek was, onthou sy, was Ma-Kinnie liefdevol. Alles laat letsels op haar kinders waarteen Katrien as volwassene veg. Haar broer Oubie voel nie so geraak deur hulle kinderjare nie, en onthou ook meer objektief.

Katrien vermoed later haar ma ly aan Munchhauser-sindroom.

Katrien se ouma is ook die rede vir baie van Katrien se bagasie (P165) (Storie van die Fris Beentjies van ouma Pretorius) .

Maar daar is ook genade in Katrien se kinderlewe: haar sagte, goeie pa. Die pa wat vir haar appels skil en in stukkies sny.

Dis sy wys­heid en begrip wat die volwasse Katrien jare later, twee maande ná haar ma se verdwyning, terugneem op die verlede se paaie.

ʼn Mens maak foute, my kind, maar jy moet vashou aan die lag. Kyk na die blink van die blare in die son. Dit is ál wat jy het om jou teen die donkertes te beskerm.

Tydens haar reis wonder sy, Is al my paadjies dan toegegroei? Sy wil terug in die verlede, om haar wortels na te loop, maar vind dat die paadjies letterlik afgesper en toegegroei is. Haar man wil graag hê dat sy haar bagasie neersit, en aangaan met haar lewe, en aandag gee aan haar gesin, pleks van wroeg oor dit wat verby is. (Sy is steeds koppig, en amper selfsugtig, en met tye onverantwoordelik (nagry, passe in die sneeu) in haar soeke, om die verlede te vind en bevestiging te kry van wat sy dalk graag wil onthou.Een van die mans wat sy teekom op haar reis, probeer hom slim hou: But one must travel forward, not backward. Maar sy dink aan haar pa se woorde: But you have to know where you come from before you can go somewhere… Vir my voel dit of sy te veel vasklou aan die proses van soek, eerder as om werklik te wil weet. Die rede vir haar ontkenning, besef sy self: (P138) Want as jy práát, hoor jy op die ou end jou eie waarheid; moet jy met jou eie bene in die werklikheid staan. Hierdie insig kry sy deur te dink aan ma Kinnie wat pille wil hê om haar pyn te demp, eerder as om self te dink en te praat daaroor.

Op elke plek waar die geel padskrapers en die armoedige kampe haar tydelike verblyf was, gaan soek sy na tekens daarvan, na mense wat dalk meer onthou as sy. Wat sy vind, is maar karig en nie altyd goed vir ’n verwonde gemoed nie. Met die oopmaak van toe gegroeide paadjies na die verlede en die vind van nuwe maniere van sien en verstaan, word Katrien op haar eie manier natuurlik ook ’n soort padmaker.

Hoekom sou enige mens só ’n reis onderneem; dit maak tog net seer? Maar Katrien is nie ’n masochis nie, sy is ’n soeker. Sy het egter ook ʼn baie ryk verbeelding, en ek het soms die indruk gekry dat sy meer wil vind as wat werklik daar is. Soos haar dogter Juli dit so mooi stel: Op die ou end skraap ma net ʼn klomp verbeelde goed op ʼn hoop. Juli ken haar ma goed, maar dit skemer ook deur dat die ma-dogter verhouding nie altyd baie goed is nie.

Op haar reis kom haar pa se wonderlike woorde na haar toe terug, rig dit haar. Hy sit die toktokkie op die grond neer en tok-tok-tok langs hom op die grond, wat die toktokkie se agterlyf laat wip en ook tok-tok-tok laat maak.

“Sien jy,” het hy gesê, “as ’n mens mooi luister, hoor jy watter taal die wêreld rondom jou praat.” 

En: “Kyk ’n bietjie rondom jou, Katrien, daar is soveel dinge wat vooraf moet gebeur, wat net reg moet loop om die stuk pad eindelik begaanbaar te maak.” Ook: “Padmaak is ’n saamwerkding.” Eenmaal toe hulle weer moes trek, het haar pa haar getroos met die woorde. “Wáár ‘mens heen gaan, is nie altyd die vraag nie, maar waaróm ʼn mens gaan, en wat jy maak met die plek waar jy kom.
 
Só maak hy nie net met ’n padskraper ’n pad nie, sy wys­heid maak ook ’n pad vir sy dogter, in later jare veel meer as in haar kinderjare. Tydens haar reis kom hierdie wyshede telkemale ‘in haar pad’. Haar pa het duidelik baie werkstevredenheid gehad, en het probeer om ʼn normale gesinslewe te hê, maar die ma het dit onmoontlik gemaak. Hy het vir Katrien geleer van saamwerk met mense, en met masjiene.

Al hierdie dinge onthou Katrien soos herinneringe terugkom wanneer sy die dowwe spoor van haar kinderdae volg. Stadigaan maak sy sin van al die brokstukke wat sy hoor en algaande onthou, want sommige dinge was vir haar so skokkend dat sy dit uit haar geheue geban het. Sy besef: “Dinge is nie soos dit vir ’n mens lyk nie. Woorde was nie altyd wat hulle gesê het nie” (bl. 212).

Gaandeweg kry die volwasse Katrien ook die pad waarop haar hardvogtige ma geloop het; uiteindelik spoor sy haar weggeloopte ma op. In die hospitaal waar sy haar vind, het ek enige iets gekry, maar nie antwoorde nie. Die einde was vir my vreemd, so half aangelas,  asof dit die storie moes afsluit. Maar die storie was vir my reeds klaar.

Katrien se reis is nie verniet nie. Sy word soos haar pa simbolies ’n padmaker – ’n padmaker wat die bose siklus verbreek van disfunksionele verhoudings wat van geslag tot geslag oorgedra word. Deur haar reis maak sy soos haar pa vir haar aan die begin van haar studentejare sê oor padmaak: “Partykeer moet ’n mens nie bang wees nie, Katrien, partykeer moet jy net doen… Dan moet jy wegskiet, en skoonmaak. Want dan kom die eintlike werk… wat ’n mens makliker van die een punt na die ander laat ry” (bl. 341).

En uiteindelik kom Katrien by die punt waar sy die laaste gladde laag kan oorgooi, waarop mens gemaklik kan ry.

Katrien se reis na haar verlede, is baie meer as die ontdekking van hoe haar verlede haar menswees gerig het. Die leser maak die reis mee as ’n eie pad wat gemaak word. Ons lees van haar lewe as padkampkind, en deur haar reis leer ken ons haar, haar eie verhouding met haar kinders en haar man, en ook haar eie onvermoëns. Sy sien haar paadjies letterlik toegegroei na die huise waar sy as kind gewoon het, en moet onderskei tussen verbeelde werklikheid en haar realiteit. Haar dogter Juli som haar ma se verbeelding mooi op: “Op die ou end skraap ma net ’n klomp verbeelde goed op ’n hoop.”

Sy leer ken die traumas waardeur haar pa gegaan het, en ontwikkel begrip vir haar ma se patologie en hoe dit haar ouers se verhouding affekteer. As kind het sy gevoel haar ma sny haar vlerke af, maar haar eie verhouding met haar dogters is ook nie perfek nie. Die boek laat my besef hoe ons ook maar ons eie onvermoëns aan ons ouers wil toeskryf, en veilig voel as ons kan vasklou aan die bande van die verlede.

 

Katrien sien haarself ook as ’n soort padmaker, en sy onthou haar pa se woorde, “Padmaak is ’n saamwerkding.” Haar eie optrede laat soms min ruimte vir ander, haar optrede teenoor man, kinders, en ook ander mense. Katrien leef op haar eie eilandjie. Is dit ook ’n teken van wat haar pa gesê het: “Liefde is soos ’n aflosstokkie, my kind. ’n Menskandit nie vorentoe aangee as jy dit nie gekry het nie.” ’n Baie hartseer aspek van die boek, is die wete dat beste bedoelings nie altyd so verstaan word nie, en soms ook onverdiend gestraf word. So is die lewe mos ook maar.

Op haar reis kom haar pa se woorde na haar toe terug, is dit vir haar ’n inspirasie.
“Sien jy,” het hy gesê, “as ’n mens mooi luister, hoor jy watter taal die wêreld rondom jou praat.” En: “Kyk ’n bietjie rondom jou, Katrien, daar is soveel dinge wat vooraf moet gebeur, wat net reg moet loop om die stuk pad eindelik begaanbaar te maak.”

As ons padmaker Japie Badenhorst se woorde ter harte neem, sal ons daardie lewenslesse met vrug op ons eie lewens kan toepas. As ’n mens mooi luister, hoor jy watter taal die wêreld rondom jou praat. Inderdaad, ja.

Posted in Uncategorized | 2 Comments

Kultuur in Kleinmond

Amanda Botha het vandag met Kleinmond Leeskring kom gesels oor die lewe van sir Laurens van der Post. Die Gereformeerde Kerk waar die byeenkoms gehou was, was gepak en die gehoor het behoorlik aan die spreker se lippe gehang.

Sy het baie nou saam met Van der Post gewerk vir ʼn aantal jare en is by uitstek die kenner in ons land van sy werk en sy lewe.

ʼn Groot verrassing was die gesprek oor die onthullings wat gemaak is in Van der Post se biografie deur JDF Jones, Storyteller: The Many Lives of Laurens van der Post (2001). Bewerings van plagiaat, leuens en bedrog word gemaak. Sy internasionale roem is klaarblyklik geskoei op ʼn fiktiewe lewe wat hy geskep het, wat slegs in sy gedagtes waar was. Nietemin was hy vertroueling, raadgewer en vriend van oa Margaret Thatcher, Prins Charles, en Carl Gustav Jung. Hoe is dit moontlik dat hy soveel mense kon mislei? Kliek HIER om ‘n baie goeie artikel daaroor te gaan lees.

Dit het alles bygedra tot ʼn genotvolle middag. Hierdie was voorwaar ʼn hoogtepunt op Kleinmond Leeskring se jaarprogram.

http://www.culturasdearchivo.org/modules.php?op=modload&name=News&file=article&sid=132

Posted in Uncategorized | Tagged | Leave a comment

William Shakespeare – Notas by die bespreking van Kleinmond Leeskring

SHAKESPEARE: THE WOLD AS A STAGE – BILL BRYSON 

(by Margie Wilson)

Dis vir my onmoontlik om net oor Bill Bryson se Shakespeare te praat sonder om melding te maak van talle ander artikels oor Shakespeare, so ek hoop julle sal my vergewe as ek ‘n bietjie langs die pad dwaal en ook ander feite inbring en melding maak van ander boeke, artikels, en  resensies.

Daar is duisende  resensies en boeke oor Shakespeare, en as soos  dit deur Bill Bryson beweer word, ons nog steeds so min van hom weet, wil ek net vra, hoekom was dit nodig om nog ‘n boek oor hom te skryf? Daar is tog niks nuuts wat ‘n mens van hom kan vertel, of is daar?

Tog, is Bill Bryson se boek insiggewend. Hy bekyk die man van uit die tye waar in hy gelewe het, en die omstandighede waarin hy hom sou bevind.

Bryson, as Kanselier van die Universiteit van Durham, is miskien ook net die regte person om dit te doen, al is hy nie ‘n ware Engelsman nie  Ek is seker julle ken almal Bill Bryson se biografie, maar kortliks weet ons hy is op 8 Desember 1951 in Des Moines Illinois gebore, die middelste kind van sy ouers William en Mary Bryson. Sy oudste broer is Michael en sy jonger suster Mary Jane Elizabeth. Ons vermoed sy kinder jare was gelukkig en mens  kan maar net bespiegel dat hy ‘n lui maar intelligente student was, Hy het sy studies op Drake Universiteit begin maar voor dat hy hulle voltooi het, is hy oorsee om die wêreld te  besigtig. Daar gaan werk hy by die Holloway Sanitorium en dis hier waar hy sy vrou Cynthia ontmoet. Hulle is in 1973 getroud en in 1975 keer hulle terug Amerika toe, waar hy sy graad uiteindelik haal. Na nog twee jaar keer hy en sy vrou weer terug na Engeland toe en is woonagtig in Yorkshire te Kirby Matthews, in die middel van Engeland.

Gedurende die tydperk werk hy as joenalis maar in 1987 keer hy weer terug na Amerika met sy gesin van vier en sy vrou en hulle woon in nou  Hanover, New Hampshire. So hulle was seker besig in die verbygaande jare.

Dit blyk of hy nie eintlik weet waar hy hoort nie, want in 2003 is hy weer terug na Engeland en koop vir hom daar ‘n ou pastorie of ‘vicarage’. Die huis het vir hom die idee gegee om nog ‘n boek te skryf, so kyk gerus uit vir sy boek, getiteld “At Home” waaarin hy oor die geskiedenis van huise praat.

Maar, in tussen is verskeie van sy boeke gepubliseer, en die lys is te lank om hulle almal te noem. Julle weet seker almal daarvan. Laat ons maar liewer melding maak van die vele pryse wat hy verower het. Die eerste daarvan is die Descartes Prys vir “A Short History of Nearly Everything”.  Kort daar na volg ‘n ere graad e van Bournemouth Universiteit so wel as  een van die Open University, en hy het ook The President’s Award ontvang van The Royal Soceity of Chemistry ‘for advancing the cause of the chemical sciences’. 2006 was ‘n goeie jaar vir hom want hier ontvang hy ‘n ere OBE vir literatuur in Engeland en in Des Moines, sy geboorte stad, gee hulle vir hom ‘The Keys of the City”.

Selfs in  Dublin word hy geëer  want Trinity College gee vir hom die James Joyce prys vir literatuur. Die Pomfret School in Connecticut maak vir hom hulle Scholarly Visiting Fellow en hy is genomineer as President for the Campaign to Protect Rural England. Dis nou vir julle ‘n klomp erkinnings vir sy werk.

Sy boek ‘Shakespeare’ is in 2007 gepubliseer, maar miskien moes hy nog ‘n paar jaar gewag het want in  2009 is die portret van Shakespeare gevind waarvan die ander twee skilderye en tekeninge gedoen is, en waarvan Bryson  melding maak in sy boek.

Koerante berig  in 2009 soos volg:

On a Monday 2009  in London, Stanley Wells, the chairman of the Shakespeare Birthplace Trust, unveiled what he claims is the only picture of William Shakespeare painted during the playwright’s lifetime.

The Trust verduidelik die belangrikheid  van die portret soos volg”:

Up to now only two images have been accepted as authentic representations of what Shakespeare may have looked like. One is the engraving by Martin Droeshout published in the First Folio of 1623. The other is the portrait  bust in Holy Trinity Church, Stratford-upon-Avon; the monument is mentioned in the Folio and therefore must have been in place by 1623. Both are posthumous –- Shakespeare died in 1616. The engraver, who was only in his teens when Shakespeare died, must have had a picture, until now unidentified, to work from. Professor Wells believes it to be the one he has revealed today and that it was done from life, in about 1610, when he was 46 years old.

Lefteris Pitarakis/Associated PressA detail of the newly discovered portrait believed to be of William Shakespeare.

As Time magazine explains: “The picture has languished for centuries at Newbridge House, home base of the Cobbe family outside Dublin, where until recently no one suspected it might be a portrait of the Bard.”

Then, three years ago, a member of the family that has owned the painting for generations, an art restorer named Alec Cobbe, noticed during a visit to the National Portrait Gallery in Britain that a painting of Shakespeare then on loan from the Folger Shakespeare Library, which is believed to be a copy of an earlier one, strongly resembled a painting in his own family’s art collection.

As Time reports, Mr. Cobbe turned for help to his friend Professor Wells, the Shakespeare scholar:

The two men arranged to have the Cobbe picture subjected to a battery of scientific tests — tree-ring dating to determine the age of the wood panel, X-ray examination at the Hamilton-Kerr Institute at Cambridge University and infrared reflectography. The tests produced persuasive evidence that the wood panel dated from around 1610 and that the Cobbe painting was the source for the one in the Folger and several others. Wells is now sure of it. “I don’t think anyone who sees [the Cobbe portrait] would doubt this is the original,” he says. “It’s a much livelier painting, a much more alert face, a more intelligent and sympathetic face.”

According to the trust, research has also established the painting’s “descent to the Cobbes through their cousin’s marriage to the great granddaughter of Shakespeare’s only literary patron, Henry Wriothesley, the 3rd Earl of Southampton.”

So, nou het ons darem een geheim opgelos, een wat Bill Bryson nie kon nie. Soos ek gesê het, Bill het sy boek net te vroeg laat publiseer. Miskien sal nuwe uitgawes die feite wel verander.

Nog ‘n interessante feit wat hy by die boek sou kon byvoeg  is die onlangse vonds van klei pype wat glo tekens gee van die gebruik van dagga. Dit word beweer dat hierdie pype aan Shakespeare behoort het . Maar wat nog meer interessant is, is dat dit ‘n Suid Afrikaner  is wat toestemming soek van die Anglikaanse Kerk  om Shakespeare se graf te open om die feite te bevestig. Sal die intrige nooit ophou nie? En interessant is die woorde op Shakespeare se graf wat  sê dat niemand sy bene moet steur nie want aaklike dinge sal met hulle gebeur as hulle dit sou waag.

Good friend for Jesus’ sake forbeare

To digg the dust enclosed heare

Bleste be the man that spares the stones

And curst be he that moves my bones

Oor die dagga gebruik, en hier haal ek aan van The Daily Mail:

“The team led by Francis Thackeray, an anthropologist and director of the Institute for Human Evolution at the University of the Witwatersrand in Johannesburg, South Africa hopes to dig up the bard’s grave in Stratford-upon-Avon.

“We have incredible techniques. We don’t intend to move the remains at all,” Fox News quoted Thackeray as saying about the “non-destructive analysis” the team has planned.

The team plans to perform the forensic analysis using state-of-the-art technology to scan the bones and create a groundbreaking reconstruction.”

After confirming the playwright’s identity, Thackeray hopes to solve the longstanding mystery of Shakespeare’s final days and the life he had led.

The team also looks to address a controversial suggestion Thackeray made a decade ago, when he examined a collection of two dozen pipes found in the playwright’s garden and determined that Shakespeare was an avid marijuana smoker.

“If we find grooves between the canine and the incisor, that will tell us if he was chewing on a pipe as well as smoking,” Thackeray said while citing similar evidence found in Virginia.

Thackeray claimed the devices were used to smoke cannabis, a plant actively cultivated in Britain at the time. The allegation has provoked disbelief and anger among some fans of the bard.

“I would be happy if they did open it up because it could put an end to a lot of fruitless speculation,” Prof. Stanley Wells, honorary president of the Shakespeare Birthplace Trust, told the Daily Mail.

The exhumation of Shakespeare’s remains has never been attempted before, and it has partly been put down to the curse the bard had engraved on his tomb out of fear of his body being dug up.

Now all that may change should the Church of England, which has so far denied knowledge of the project, give its consent for the bard’s remains to be dug up.

Die nuus is wyd en syd besaai, selfs die Times van India, skryf

- Article from Times of India.

THE NEWS that a South African anthropologist is seeking permission to open up Shakespeare’s grave to determine if the famed bard smoked weed

It seems Dr Francis Thackeray may be on to something, for during 2001, he is alleged to have found traces of cocaine and ganja residue on clay pipe fragments from Shakespeare’s garden. Now he is seeking permission from the Church of England to dig deeper into the grave located in the Church of the Holy Trinity in Stratford-upon-Avon. He feels that uncovering his bones will help to determine the cause of death and help the world to understand whether the author’s genius was influenced by drug use.

Thackeray, of the Transvaal Museum in Pretoria, (Wel  Thackeray van die Universiteit van Witwatersrand, nie die Transvaal Museum in Pretoria soos hier beweer word  )

believes clues to Shakespeare’s drug use were evident in some of his writings. For example, he refers to Sonnet 76 in which there was talk of the “noted weed”, and in Sonnet 27, where the poet spoke about “a journey in his head”.

Generations of students have studied Shakespeare. His plays and sonnets have served as models for public speaking, as passages to be recited and exciting words of literature to be digested and explored. Four hundred years after his death, actors continue to bring to life famous scenes or characters from his plays.

How often we have heard orators repeat these words:

“All the world’s a stage,

And all the men and women merely players;

They have their exits and their entrances,

And one man in his time plays many parts,

His acts being seven ages.”

- Taken from As You Like It

Or the popular exhortation from Twelfth Night:

“Be not afraid of greatness: some are born great, some achieve greatness, and some have greatness thrust upon ‘em.”

Were these words inspired by what many call ‘the weed of wisdom’? We may never know exactly what got Shakespeare’s creative juices flowing. What we do know is that ganja was grown in England during Shakespeare’s time and was used for making paper, sails, rope and textiles.

Thackeray says not much is known about the life of the man acknowledged as the most widely read author of all times. He wrote 38 plays, 154 sonnets and other poems, such as ‘A Lover’s Complaint’, and ‘The Passionate Pilgrim’, which are some that we know of. However, Thackeray feels that DNA in his teeth and bones will reveal a great deal about the man and his habits. Thackeray wants to use science to answer important questions about this literary genius.

Looked at in a wider context, one wonders whether this clamour for information on historical icons will create a whole new era of grave exploration in this the 21st century?

We know that there would be no need to exhume the body of reggae superstar Bob Marley, for he strenuously defended the ‘herb’ throughout his life. And there would be no need to ask any further questions of the beloved US President Bill Clinton: he has already admitted a relationship with weed – but, of course, he did not inhale.

Someone has taken the time to create a list of the famous people who have admitted to smoking weed. These include famous entertainers from Elvis Presley to Louis Armstrong, politicians, a Nobel Prize winner, pastors, actors and many in-between.

I can’t wait to see what Thackeray’s research turns up.

Nog ‘n berig kom it die National Geographic News, soos volg:

Did Shakespeare Puff on “Noted Weed”?

Shaun Smillie
for National Geographic News
(March 1, 2001)

A study of several 17th-century smoking pipes, including a number found in the garden of Shakespeare’s home in England, has revealed traces of cannabis, according to South African scientists.

The South African Police Services Forensic Science Laboratory in Pretoria analyzed the stems and bowls of 24 clay pipes and found traces of tobacco, suggestive evidence of cannabis—and mysteriously, two of the pipes showed signs of what looks like cocaine.

William Shakespeare lived from 1564 to 1616 and wrote over 200 works of literature mostly plays and sonnets.

 

More News
Adventure & Exploration

Archaeology & Paleontology

Kids News

Animals & Nature

Science & Technology

People & Culture

The Environment

Travel

National Geographic Channel

Special Series
Emerging Explorers

TravelWatch

National Geographic Out There

Oceans

Pulse of the Planet

 

The results of the study have been published in the South African Journal of Science.The analysis was made after a South African scientist had a hunch that reference to the “noted weed” in one of Shakespeares sonnets may have been the bard’s way of extolling the effects of cannabis.

Low Concentrations of Cannabis

“There were very low concentrations of cannabis, but the signature was there,” said Inspector Tommy van der Merwe, of the Forensic Science Laboratory.

The low concentrations could be attributed to the fact that cannabis begins to degrade after a short period of time, according to the scientist.

However, there is no doubt about the traces of cocaine. “The pipes we tested still had dirt in them which preserved the residues inside the stem and bowl,” Van der Merwe said. Contamination was unlikely, he said. “The readings we got were the same as if it had tested a modern-day crack pipe.”

One of the cocaine pipes came from “Harvard House” in Stratford-upon-Avon, the home of the mother of John Harvard after whom Harvard University was named.

Cocaine is thought to have not been manufactured before 1855, but the drug is derived from the South American coca leaf which some scientists believe was introduced to Europe in the 16th century, after the Spanish Conquest of Peru.

Others disagree.

Skeptical About Coca

“I am skeptical about the early use of coca,” says Daniel Bradburb, professor of social sciences at Clarkson University, Potsdam, New York. “There seems little evidence that it was exported from South America; the Spanish were aware of it and used it in their mining operations there, however evidence for its European use comes much later.”

Some historians believe that English seafarers like Sir Francis Drake, a contemporary of Shakespeare, introduced the coca leaf to England after they had seized the drug from Spanish galleons that were returning from Peru.

The use of cannabis was better documented in Elizabethan England. It was used in the manufacture of materials such as sails, rope, and clothing.

Other substances found in the pipes are a little more puzzling. Scientists detected traces of camphor, myristic acid, and quinoline.

Francis Thackeray, a believes he might have an explanation.

“Myristic acid, which is found in nutmeg, has hallucinogenic properties, and camphor, perhaps, was used to hide the smell of tobacco or other substances,” said Thackeray.

Evidence of quinoline, which contains quinine, is a bit more difficult to explain. The drug doesnt have any known hallucinogenic properties and is used in the cure of malaria.

“Maybe the Elizabethans were just experimenting with various drugs seeing what worked and what didn’t,” said Thackeray.

Thackeray started the pipe study after coming across a reference to the “noted weed” in Sonnet 76 of Shakespeare’s poems. Thackeray thought it might be Shakespeare alluding to his use of marijuana.

To test his theory, Thackeray enlisted the help of Professor Nikolaas van der Merwe of Harvard University,  (nog ‘n Suid Afrikaner) and through the Shakespeare Birthplace Trust in Stratford-upon-Avon was able to obtain pipe fragments which had been collected from around the area. He handed the pipes over to South African Police forensic scientists for analysis.

Of the pipes that were found in the garden of Shakespeare’s home at New Place, several tested positive for cannabis.

“We can’t prove that Shakespeare smoked these pipes, but we do now at least know what his contemporaries were smoking,” Thackeray says.

Thackeray and his team plan to continue analysis of the English pipes.

 

Ek wonder net waarom so veel Afrikaners hierby betrokke is, miskien is dit omdat ons die meeste probleme met dagga het – maar ek weet nie eintlik nie.

Maar terug by Bryson se boek.

Vir iemand wat vermoedelik soveel toneelstukke, en sonnets geskryf het, is daar maar weinig min wat ons regtig van Shakespeare weet, vertel Bryson.

Ek onthou dat ek op ‘n reis na Engeland, Stratford  On Avon besoek het, en ‘n toer geneem het wat my na Shakespeare se huis, so wel as die van sy dogter Susanna en die van sy moeder Mary Arden geneem het, asook  die huis van Anne Hathaway en nog ‘n paar huise wat Shakespeare in latere jare gekoop het. Maar soos Bryson dit vertel is meeste van die ‘feite’ wat ek daar geleer het maar net bespiegelinge, soos soveel ander dinge in Shakespeare se lewe.

Maar laat ons die die boek ‘n bietje verder. ondersoek

Bryson het sy boek in nege hoofstukke verdeel, naamlik die voeëre jare, die verlore jare, in Londen, die  toneelstukke, Die Jare van Roem, Die regering van Koning James, Shakespeare se dood, en die Eisers, nogal veel omvattende onderwerpe. Dit is dus verbasend dat Bryson soveel inligting  in so ‘n kort boekie ingeprop het.

Nogtans lees Bryson se boek maklik, en ons kry ‘n blik op die tye van die Elisabethiane. Dis ‘n baie anderste wêreld as dié waarin ons vandag vind. Dink net, die hele bevolking van die land was minder as net een stad in Engeland vandag, so tussen 1,5 million in 1500 en 4 miljoen in 1600 en Stratford het uit minder as 1500 mense bestaan. Vandag het die stad van Londen alleen  oor die 8 miljoen mense.

Mense het in daardie tyd ook  nooit ver van die huis gedwaal nie. Vreemdelinge is nie verwelkom nie, veral omdat hulle so deur plaag betyster was.  Jy is op ‘n plek gebore,  en as jy gelukkig was, en ‘n seun, het jy daar skoolgegaan vir ‘n paar jaar.  Daarna het jy gaan werk, getrou op ‘n jong ouderdom, kinders groot gemaak en jy’t gesterwe, waarna jy in ‘n graf in die kerkhof  begrawe is sonder dat jy eers weet van ‘n wêreld daar buite. As jy baie dapper was dan het jy so vyftig myl van die huis gereis, maar selde verder nie.

Bryson beweer dat daar geen rekords is dat Shakespeare ooit skooltoe gegaan het nie, maar aangesien sy Moeder van’n adele familie gekom het en sy vader nogal ‘n bekende en ‘n belangrike figuur was in Stratford, ‘n bierproeër en ‘n raadsheer  sou ‘n mens dink dat hy wel sy lesse op die skoolbanke gehad het. En die werke wat hy nagelaat het dui daarop aan dat hy goed geleerd was, met kennis van latyn en grieks, altwee vakke wat hy op skool sou gehad het.

In Stratford beweer hulle : In 1665 John became an Alderman of Stratford and with this position came the benefit of free education for his children at the local Grammar School. Dus is dit vir my moeilik om te verstaan waarom sy suster nie kon skryf nie, alhoewel dit miskien moontlik was dat hulle dit nie nodig geag het om ‘n meisiekind skool toe te stuur nie, aangesien sy sou trou en haar man al haar sake sou hanteer.

In elk geval blyk dit of Shakespeare so effe van ‘n stout kind was. Dink net aan die skandaal wat hy veroorsaak het toe hy Anne Hathaway swanger gemaak het, en spoedig daarna, sy haastige troue, en die kind wat ses maande na die troue gebore is. As famielie man moes hy geld inbring om vir sy famielie te sorg. En dit alles op ‘n tyd toe dinge nie goed gegaan met sy famielie nie.

Bryson vertal daar was twee periodes gedurende sy loopbaan wat as die ‘verlore jare’ bestempel word, die tussen 1578 tot 1582 en  weer van 1585 tot 1592. Maar stel jou voor dat as hy aangesluit  by die Essex’s Men wat toneelstukke opgevoer het dwars oor die land,  dan kan ‘n mens verstaan hoekom hy wel  ‘velore’ geraak het. Hulle het nie telefone of selfone of fakse gehad nie. Hulle was op toer en buite bereik.

Nog ‘n berig oor Shakespeare sê:

he leaves school at the age of 14 and 1582 when he marries Anne Hathaway at the age of 18. Let’ s look first at what facts are available during this period – the First Lost Years .

Allerhande dinge het met hulle famielie skeef geloop gedurende die tydperk:  onder andere is van sy susters oorlede,  en sy pa moes van sy eindom verkoop om sy belasting te betaal. Maar tussen al die gebeure hoor ons dat daar meer as een troupe toneelspelers Stratford besoek het om die mense te vermaak gedurende die tydperk’. Ons kan ons maar net verbeel dat Shakespeare by een van hulle aangesluit het, want ons sal nooit met sekerheid kan sê nie.

Maar tog was daar effe goeie nuus, al was die troue ‘n groot skande, moes Anne Hatheway met haar troue ‘n bruidskat saam met haar gebring het, wat die famielie uit hulle finansiele verknorsing sou gehelp het. En hier maak Bill Bryson ook melding van die verwarring oor die bruid se naam: was sy wel Anne Hathaway, of was sy Anne Whateley soos beweer word? Of is die twee name vir een en dieselfde persoon? Nog verwarring en intrige. Selfs Shakespeare sou nie ‘n beter toneelstuk kon skrywe as dié van sy eie lewe nie.

Tog moet mens verstaan dat spelfoute maar algemeen was in daardie dae. Mens het nie veel klem op korrekte name geplaas nie en sulke dinge het dikwels gebeur. By voorbeeld, Shakespeare het self sy naam op drie manier gespel, dws Shakespeare, soos ons dit ken,  Shakesshaft en Shakespere, sonder die ‘a’ in die ‘speare’.  Het hy dan nie gesê nie  “What’s in a name?”

Nouja,

William Shakespeare had three children. Susanna was born in May 1583, six months after the wedding of her parents Anne Hathaway and William Shakespeare. The baptism of Susanna Shakespeare took place in Stratford Parish Church on May 26th 1583. Two years later in 1585 Anne and William’s twins, Hamnet and Judith Shakespeare, were born. The baptism of Hamnet and Judith Shakespeare took place in Stratford Parish Church on February 2nd 1585.The twins were named after two very close friends of William and Anne, the baker Hamnet Sadler and his wife, Judith. These were the three legitimate children of the Bard. Miskien was daar nog buite-egtelike kinders, ons weet nie vir seker nie. As  ‘n intelligente, aantreklike man wat ver van die huis gewoon het vir sulke lang tye, is dit wel moontlik.

Bryson sê dat ons min weet van Anne Hathaway. Was haar naam wel Anne of Agnes soos dit in haar vader se testament verskyn? Was sy ‘n katoliek of ‘n protestant, het sy skool gegaan, hoe was haar persoonlikheid? Was sy intelligent? Was sy mooi, lank or kort, skraal of mollig? Ons weet net dat sy ouer as haar man was omdat haar ouderdom op haar grafsteen die datum van haar afsterwe gee as 1623 en dat sy 67 jaar oud was. Wie sê ‘toyboys’ is iets nuut?

So een feit wat ons vir seker weet is waar Shakespeare was in die tydperk 1582 tot 1585

Shakespeare se lewe lees nes‘n moderne speurverhaal met baie kinkels in die kabels en doodloopstrate.

Maar as ‘n mens dink hoe min ons van ander skrywers van dieselfde tydperk weet, is dit eintlik ‘n wonderwerk dat ons so baie van sy werk nog het om oor te praat en om te geniet.

Bryson lei ons deur die strate van Londen soos dit sou gewees het in daardie tye, selfs tot in die teaters van die tyd soos die Swan, Die Globe, The Theater and Shorditch.

Terwyl ek my voorberei het vir die praatjie oor Shakespeare het ek hierdie interessante stukkie gevind in ‘n boek getieteld, “A Dictionary of Literary Characters”. Hier skryf Dr. Paul Edmundson, van die The Shakespeare Birthplace Trust In Stratford on AvonAs ons later tyd het, sal ek dit vir julled lees maar dit verduidelik die persoonlikhede van die karakters van sy toneelstukke.

En nou kom ons by die Verlore Jare van Shakespeare. Ons weet nie presies waneer hy in Londen aankom het  nie, ons bespiegel maar net dat hy ‘n toneelspeler geword het en dat hy begin het om sy toneelstukke te skryf. Tog is daar ‘n moontlikheid dat hy eers na die noorde van Engeland toe is as ‘n ‘recusant catholic’ dws iemand wat geweier het om die Engelse Kerk se dienste by te woon – ‘n ernstige misdaad in daardie dae wat tot die doodstraf kon gelei het.  Maar ons weet nie vir seker nie..

So, kom ons bly by die gegewens dat hy Londen toe is.

Te danke aan ‘n Hollandse toeris, Johannes de Witt  wat ‘n tekening gemaak het  van die interieur van Die Swan teater, leer ons dat dit min verskil van die Globe Teater wat ons  deesdae in Londen kan vind. Dié tekening van De Witt was so te sê verlore vir amper 300 jaar,

1888 het ‘n Duitser Karl Gaedertz die tekening gevind, en dit is toe gebruik om die nuwe Globe te bou. Dit was vir my interessant om in Bryson se boek te lees oor die onbekende kunstenaar wat twintig jaar na de Witt se tekening, ‘n panoramiese plaat gemaak het  van Londen soos geen mens tot vandag toe dit  nog gesien het nie, amper soos ‘n satelliet foto van uit die lug. Dit beeld glo die oorspronklike Globe uit, die een wat afgebrand het,  en nie die een wat  net drie jaar voor Shakespeare se dood gebou is nie. Hoe hy dit reg gekry het weet nugter alleen. So ons het darem ‘n wonderlike beeld van die teater waarin sy toneelstukke opgevoer is.

En om ‘n opvoering bytewoon was in daardie dae maar gevaarlik. Mense is partykeer per ongeluk dood geskiet want hulle het lewende  ammunisie gebruik in die teaters.  Die teaters was glo ‘n rare verskynsel in die vroeëre jare.. Baie opvoerings is gedoen in tavernes, herberge en die groot woonkamers van groot huise. Tog, teen die tyd wat Shakespeare in Londen aangekom het was daar alhoemeer teaters, alhoewel hulle almal buite die mure van die stad gebou is. Party teaters is ook vir ander doeleindes gebruik, soos beer-aanhutsing, en allerhande onmenselike dinge wat die dood van een of ander dier veroorsaak het. Hulle was maar ‘n wrede klomp. Die Puritane was teen die teaters gekant, en gesê hulle is ongoddelik, maar gelukkig vir Shakespeare, was Koningin Elizabeth lief vir teater  en sy het hulle toegelaat om op te tree, selfs op Sondae.

Nog ‘n interessante feit was dat die toneelskrywer geen betaling  gekry het vir sy toneelstukke nie. Die werke het aan die toneelgroepe behoort en daar was baie reëls en regulasies oor die manier waarop die  opvoerings toegelaat is. Seuns het dames rolle gespeel, en vroue was verbied om op die verhoog te verskyn. Min van die tonellstukke is op papier neergeskryf, en die spelers het dit so verkies want hulle was bang dat mense nie na die opvoerings sou kom nie as hulle die toneelstukke kon lees nie.

Bryson skryf op volledige wyse oor die opvoerings so ek gaan nou nie alles weer oor vertel nie, alhoewel ek net wil sê dat dit nie ‘n maklike lewe was nie. Dis hier waar Wriothesley en Shakespeare se paaie kruis en ons kan maar net bespeigel wat hulle verhouding eintlik was. Is die stories oor die Sonnets waar? Ons sal nooit kan weet nie.

Alhoewel Shakespeare as ‘n Elizabethean beskou word het hy meer werke opgevoer in Koning James se tyd as in die van Elizabeth. Ons moet onthou dat die jare van die plaag was, waar mense daagliks gesterf het. Kinders was gelukkig om hulle vyfde verjaarsdag te bereik, Shakespeare se seun Hamnet is in Mei 1597 oorlede en net  nege maande daarna het Shakespeare die huis in New Place gekoop, so hy moes tog goeie geld verdien het want dit was nogal ‘n groot duur huis. Shakespeare was teen die tyd seker ‘n redelik welgestelde man. Hy was deel van die geselskappe wat teaters laat bou het, en was ‘n aandeelhouer in die Gobe teater. Die teater is bekend as “die teater wat geëin is deur akteurs vir akteurs’ en die teater was net vir toneelstukke gebruik, en nie al die ander aaklike dinge.  Maar in 1613 het dit afgebrand, toe die vonke van ‘n kanon die rietdak aangesteek het gedeurende ‘n opvoering. So, Shakespeare was toneelspeler, skrywer, aandeelhouer, direkteur en nog meer. Maar hy was tog baie gevaarlik na aan verraad toe hulle in ‘n toneelstuk deelgeneem het wat beplan het om die koningryk te laat ondergaan, iets wat die doodstraf  vir hom sou beteken.

James was goedgesind teenoor Shakespeare se troep spelers en het hulle ‘The King’s Men’ gemaak, ‘n groot eer. James het hulle hewig by gestaan met finansiële hulp. En in die tydperk, omtrent die selfde tyd as wat Shakespeare se moeder op die ouderdom van sewentig oorlede is het Shakespeare se Sonnets verskyn in ‘n bondel  waaroor daar baie bespiegel is. Niemand weet vir wie hy die sonnets geskryf het nie, Was dit of vir die ‘dark lady’ of die ‘fair youth’ – ‘n minnaar ? – maar mens kan nooit met sekerheid sê of hy wel so ‘n verhouding aangeknoop het of nie.

Soos Bryson sê was Shakespeare baie ontnugter deur die publiseering van die sonnets van baie is as ‘homoeroties’ beskou.  As ‘n mens maar net kon weet wat in Shakespeare se kop aangegaan het. Maar soos Stanley Wells sê, “If Shakespeare did not in himself love a man, he certainly understood the feelings of those who do.” Nog intrige, nog bespiegelinge. Bryson kan wel vra, as die sonnets nie vir publikasie geskryf is nie, waarom is hulle dan geskryf?

Selfs Shakespeare se dood het baie bespiegeling veroorsaak. Hoekom net sy tweede beste bed vir sy vrou, en nie die beste een nie, waarom nie meer van sy aardelike skatte  nie. Klein bedraggies is gegee aan famielie lede, maar op die ou end is alles tot niet. Wat het van al sy besittings geword? Wie het die huise geërf? Daar was geen agterklein kinders nie en sy deel van die famielie het uitgestref. Wat ‘n jammerte, al daardie talent tot niet.

En selfs in die dood was daar geen rus nie. Verskeie mense het probeer om te bewys dat Shakespeare nie die werke geskryf het nie, en ander dat dit wel sy werk was, maar tot vandag toe is daar geen bewyse dat hy nie die skrywer was nie

Nou Ja, ek het klaar veels te lank gepraat en ons het net ‘n paar klein stukkies van die boek ontrafel. Maar miskien sal dit vir die van julle wat die boek  nog nie gelees het, aanspoor om dit  in die hande te kry. Vir die van julle wat dit wel gelees  het, miskien sal julle ook verder gaan delf om meer inligting te soek oor die ander feite waaraan ons nie melding gemaak het nie.

Dit bly ‘n baie interessante onderwerp en ek hoop julle het dit net so veel geniet as wat ek het.

Bryson se boek laat ‘n mens dieper delf in Shakespeare se lewe, en dit dui aan op ‘n goeie boek. Tog, wens ek het hy  ‘n langer boek geskryf. Hy het maar net liggies aan Shakespeare se lewe geraak. Miskien is dit hoekom die boek so ‘n sukses is.

Ek stel voor dat voor dat skoolkinders Shakespeare se werke lees as voorgeskrewe werke, en dat  hulle verplig word om Bill Bryson se boek te lees. Dit sal vir hulle net aanspoor om The Bard te geniet.

Die volgende uittreksel kom van een van die Readers’ Digest boeke, Great Lives, Great Deeds.

Op ‘n Maandag in 2009 het Stanley Wells, the voorsitter van die Shakespeare Birthplace Trust ‘n skildery onthul wat hy voorgee as die enigste portret van Shakespeare wat gedurende sy leeftyd geskilder is.

Tot vandag toe is daar slegs twee beelde van Shakespeare wat asegte voorbeelde is van hoe hy sou gelyk het. Een is die Martin Droeshout plaat wat saam met die First Folio bepubliseer is, en die ander is die portret borsbeeld inHolyTrinityChurch in stradford. Die monument is in die folio genome  en moes teen 1623 daar gestaan het. Altwee die voorbeelde is na Shakespeare se dood (Hy het in 1616 gesterwe. Die graveerder was nog ‘n tiener toe Shakespeare dood was, so moes sy werk van ‘n protret gedoen het, en die is glo die een wat Professor Wells die een is wat nou in hulle besit is wat hulle glo in 1610 gedoen is toe Shakespeare 46 jaar ou is.

Time tydskrif verduidelik  soos volg: Die portret het vir eeue in die Newbridge House  gele, die setel van die Cobbe familie buiteDublin, waar niemand tot onlangs vermoed het dat dit dalk ‘n portret van Shakespeare kon wees nie.

Omtrent drie jaar gelede, het ‘n famielie lid wat die pskildery besit het,a an ‘n kunsrestoreerde Alec Cobbe oorhandig het, gedurende ‘n besoek aan die National Portrait Gallery in Britanje dat ‘n skildery van Shakespeare toe aan hule uitgeleen is van die Folger Shakespeare Library, en vermoedelik ‘n kopiee is van die vrooer een, skielik besef het dat die portret nes die een lyk by sy huis. Mnr Cobbe het toe Professor Wells genader om hulp.

 [MSOffice4]Soosdie Times berig, het Mnr Coobe om hulp gevra van sy geleerde vriend Prof Wells, die Shakespeare.

 [MSOffice5]Die twee mans het toe rgereel om die Cobbe portret  onder ‘n battery wetenskaplike  toets onder te plaas om te vas te stel hoe oud die hout panel is, x-straal plate by Cambridge Universiteit en ook onde infrrooi ondersoek te plaas. Die panel het getoon dat die hout uit 1610 dateer en dat die Cobbe skildery die oorsprong was van die Folger skildery en nog ‘n paar ander ook. Wells is nou seker dat dit wel die oorspronklike skildery is. Hy se “Dis ‘n skildery met baie meer lewe, ‘n meer  waaksame gesig, ‘n meer intelligent en simpatieke gesig.

 [MSOffice6]Volgens die Trust, het navorsing ook vasgestel dat die Cobbes die skildery geerf het deur hulle neef se troue met die agterklein dogter van Shakespseare se enigste literere beskermheer Henry Wriothesley, die 3rd Graaf vanf Southhampton

 [MSOffice7]In 1665 het John Raadsheer van Stratford geword, en met die amp is daar die vooordeel van gratis opvoeding vir sy kinders by die plaaslike staatsskool.

 [MSOffice8]Hy is veertien toe hy die skool verlaat het en ek neem aan onskan die feit  beskou as waar, en hy trou met Anne Hathaway in 1582 wanneer hy 18 is. Maar hy was ‘n stoute seuntjie en moes inder haas spesiale verlof  kry om te trou omdat sy swanger was, en dit was in daardie tye ‘n verskriklike ding. Sy ouers moes baie teleurgesteld gewees het in hom, want hulle het in die tydperk baie swaar gekry. In elkgeval,

William Shakespeare het drie kinders gehad, Susaana, gebore May 1583, net ‘n skrale ses maande na die bruilof. Haar geboorte is aangemeld in die parogiekerk van Stratford op May 26 1583, en twee jaaar later is die tweeling Hamnet en Judith gebore. Dit is nou die egtelike kinders van Wiliam Shakespeare, alhoewel daar nog bespiegelinge is oor buite-egtelike kinders, waarvan ons miskien laterkan praat.

Posted in Uncategorized | Leave a comment